Tavuklarda Kanibalizm

Kanibalizm nedir? Kanibalizmin nedenleri nelerdir? Kanibalizmi nasıl engelleyebiliriz? Bu soruların cevaplarını yazımızda sizin için derledik.


Kanibalizm nedir?


Kanibalizm, kelime anlamı olarak aynı türden canlıların birbirini yemesidir. Bir diğer adıyla yamyamlıktır. Tavuklar birbirlerini gagalayarak vücutlarında ciddi yaralanmalara ve buna bağlı olarak ölümle sonuçlanacak kadar kötü durumlara neden olabilir. Tavuk yetiştiriciliği yapan insanların çok sıklıkla karşılaştığı kanibalizm bir etkene bağlı hastalık değil, tamamen davranış bozukluğudur. Bu davranış bozukluğunun kötü yanı ise tavukların birbirlerine bakarak bunu öğrendiği düşünülmektedir. Bu cümleye bakarsak davranışların da bulaşıcı olabileceğini fark edebiliriz. Peki, kanibalizmin nedenleri nelerdir?


Kanibalizmin nedenleri nelerdir?


1) Aç ve susuz kalmış veya beslenmesi yetersiz olan tavuklarda görülebilir. Özellikle de protein açısından eksik yemler, bunun yanı sıra yemdeki tuz miktarının da yetmemesi kanibalizmin oluşmasına neden olur.


2) Tavuk yetiştiriciliğinde hayvanların refahı için belli kurallar vardır. Bu kurallar hayvanların stresten uzak kalıp daha rahat bir yaşam sürmesini amaçlar. Bunlardan bazıları tavuk sayısına göre yerin genişliği, suluk, yemlik ve folluk sayılarıdır. Bu materyaller eğer yetersiz ise tavuklar birbirleri ile mücadeleye girer ve birbirlerine saldırırlar. Bu durum da yine kanibalizmin başlamasına neden olur.


3) Sıcaklık ve aydınlatma süresi de iyi kümes şartları için olmazsa olmazlarındandır. Bu şartların olması gereken parametrelerin dışında olması hayvanları strese sokar ve bu stres tavukları saldırgan hale getirir.


4) Genel olarak tavuklar çok çabuk strese ve heyecana kapılan canlılardır. Bu yüzden kümesin aldığı rüzgâr, gürültü, yer darlığı gibi stres oluşturabilecek faktörler olabildiğince elimine edilmelidir. Yerleşim yerinden uzak noktalar tavukçuluk için daha iyidir. Çünkü kanibalizmin tetikçisi büyük oranda strestir.


5) Dış parazitler (kene, bit, pire) tavukların vücudunda uzun süre kalması tavukların vücudunda yaralara neden olabilir. Aynı zamanda irite olan tavuklar kendilerini gagalamaya başlayıp vücutlarında yaralar oluştururlar. Bu durumu fark eden başka tavuklar içgüdüsel olarak yaraları gagalamaya başlar. Bu yüzden kanibalizm ortaya çıkmaya başlar.


6) Prolapsus dediğimiz anüsün dışarıya çıkması yumurta tavuklarında görebileceğimiz olaylardandır. Bu durumu fark eden başka tavuklar yine bu bölgeyi gagalayıp tavuğa zarar verirler. Kanibalizm böylece başlamış olur.


7) Tavuklarda bilinen üzere çok fazla ırk vardır. Bu ırkların birbirinden farklı birçok karakteri vardır. Bu karakter farklılıkları ırklar arasındaki iletişimi ve anlaşmayı biraz zor duruma sokabilir. Bu yüzden farklı ırkların bir arada bulunması mücadeleyi arttırır ve kanibalizm davranışını ortaya çıkarır.


Kanibalizmin önüne geçmek için ne yapmalıyız?


Öncelikle tavuklarda kanibalizmin nedeni belirlenmeli ve bu nedene göre çözümler üretilmelidir. Bu çözümler şunlar olabilir:


  • Kümes kapasitesi kontrol edilmeli, kapasitenin üstünde tavuk yerleştirilmemeli.


  • Refah seviyesine uygun olarak kümesin boyutları, sıcaklığı, aydınlatılması, kümesin bulunduğu ortam (rüzgar, gürültü gibi çevre koşulları) ayarlanmalı.


  • Tavukların birbirleriyle mücadeleye girmemesi için kümes içine yeterince yemlik, suluk ve folluk yerleştirilmeli.


  • Beslenmeye bağlı kanibalizm için iyi bir yem karışımı hazırlanmalı. Yemin içindeki besinler doğru oranda ve tavuğun ırkına göre hazırlanmalı. Hatta bu yem içerikleri arada değiştirilmeli ve bu değişimle besin dengesi sağlanmalı. Yemlere ek olarak da düzenli olarak vitamin ve mineral desteği eklenmelidir.


  • Veteriner hekim tarafından uygun bir biçimde tavukların gagaları kesilebilir.


  • İç-dış parazit kontrolleri ve düzenli olarak antiparaziter uygulamalar yapılmalı.


  • Açık yarası bulunan tavuklar ayrı yere alınmalı. Unutulmamalıdır ki kanibalizm mağduru olan tavuklarda açık yaralar meydana gelir. Bu yaralar zararlı mikroorganizmalar için vücuda giriş noktasıdır. Bu yüzden dikkat edilmelidir.


  • Farklı ırktaki tavuklar aynı kümese koyulmamalı.


Sonuç olarak bu öneriler dikkate alınırsa kanibalizmin önüne geçilmiş olur. hem yetiştirici olarak bizler hem de tavuklarımız daha iyi bir yaşam sürer.