Stres Hayvanlarda Hastalık Sebebi Olabilir mi? Addison Hastalığı

Bu hafta sizlerle semptomları oldukça yavaş gelişen, nadir görülen ama hayati tehlikede yaratan bir hastalığı inceleyeceğiz;

Hipoadrenokortisizm - Addison hastalığı


Çoğu köpek sahibinin deneyimlemediği ya da hiç duymamış olduğu bu hastalık adrenal bezlerde hormon üretimini etkiler. Adrenal bez; böbrek üstü bezi, böbreğin üst ucunda yerleşmiş endokrin bir organdır. Hormon sentezleyen bezlere endokrin bezler denir ve endokrin sistem içerisinde faaliyet gösterirler. Dolayısıyla endokrin; hormonlar ve etkileri ile ilgili her şeydir.

Bu hastalık adrenal bezlerin salgıladığı glukokortikoid ve mineralokortikoid seviyesinin düşmesiyle ortaya çıkar.



Glukokortikoid; stres durumunda salgılanan streoid hormonlardandır.

Mineralokortikoid; adrenal kortekste üretilirler, tuz ve su dengesini etkiler. Sodyum ve Potasyumun elektrolize edilmesinde kullanılırlar. Eğer mineralokortikoid seviyesi düşerse metabolizma ve sodyum potasyum dengesi alt üst olur.



Bunun yanı sıra; böbrekler, kardiyovasküler sistem, sindirim ve sinir sistemi etkilenebilir. Hipofiz bezi tümörü, ACTH üretilememesi gibi etkenlerde hastalığın ortaya çıkmasına sebebiyet verebilir. Hastalık çok yaygın görülmemekle beraber dişi köpeklerde rastlanma olasılığı daha fazladır.

Yapılan araştırmalarda yatkınlık gösteren ırklar ise; Danua, Beyaz Terrier, Bazı Retriver cinsleri ve Collie

Hastalığın kesinliğine elbette veteriner hekiminiz karar verecektir fakat belli başlı semptomları belirtmemizde faydalı olacaktır. Çoğu hastalığın belirtileri benzerlik taşımakla beraber, semptomları ayrıştırmak ve hangi hastalığa ait olduğunu bilmek teşhis konusunda iyi bir yol haritası çizer.

Addison Hastalığı Semptomları

  • Anoreksi ve İştahsızlık

  • Depresif duygu durum ve hareketsizlik

  • İshal veya kanlı dışkı

  • Kilo kaybı ve titreme

  • Dehidrasyon

  • Sık idrara çıkma

  • Hipoglisemi (Düşük Kan Şekeri)

  • Düşük vücut ısısı

  • Cilt hiperpigmentasyonu

  • Addison krizi olarak bilinen nöbetler

  • Zayıf nabız ve düzensiz kalp atış ritmi


Böbrek üstü bezlerinin fonksiyon bozukluğuna neden olan Addison hastalığı; bağışıklık sisteminin kendi dokusuna saldırmasından kaynaklanır. Çeşitli travmalar, enfeksiyonlar ve tümörler tetikleyici olabilir ve adrenal bezlere zarar verebilir.




Adrenokortikotropik hormonu (ACTH) salgılanamaması durumu da Addison hastalığına sebep olur. ACTH; hipofiz bezinin adrenal bezi uyaran hormonudur.

Hipotalamus böbrek üstü bezi düzenleyici hormonlar üretemeyebilir.

Hipotalamus ve Hipofiz bezi beyinde bulunur ve tümör, iltihap veya yaralanma gerçekleşirse işlevini yitirebilir.


Öte yandan Addison hastalığının bir başka tetikleyici unsuru ise Cushing hastalığı için ilaç almış köpeklerde aşırı hormon üretimi gözlemlenmesi sayılabilir. Steroid ilaç tedavisi gören ve aniden ilaç alımının durdurulduğu durumlarda da Addison gözlemlenebilir.


Tüm bu unsurlara, tetikleyicilere ve en doğru teşhise ancak veteriner hekiminiz en sağlıklı kararı verecektir. Hekim Addison hastalığının varlığından şüphelendiğinde ACTH Stimülasyon testi isteyebilir. Addison'lu köpeklerde Kortizol seviyesi yeterince yüksek çıkmayacaktır.




Addison'un en ileri seviyesinde köpekte bağışıklık sistemi çöküşü gözlemlenir. Köpek acilen yoğun bakıma alınmalı, intravenöz sıvı verilerek, hormon takviyesi yapılır. Ancak önemle tekrar vurgulamak isterim ki tüm bu içerik bilgilendirme ve farkındalık amaçlıdır. Vakanın niteliği ve hastanın durumuna göre nihai karar sadece hastaya bakan hekimindir.


Addison hastalığının net ve kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, erken teşhis edildiğinde yedek hormon takviyesi ile kontrol altına alınabilir.


Addison hastalığı yavaş gelişen bir hastalıktır. Semptomların ortaya çıkması belirgin olmayabilir. Bu hastalığın en kuvvetli tetikleyicisi strestir. Stres; Sodyum ve Potasyum dengesini etkiler. O nedenle Addison'lu köpeklerin stresten uzak tutulması gereklidir. Aslına bakarsanız hasta olsun veya olmasın bu tüm hayvanlar için geçerlidir.



Bazen hayvanlarında duyguları olabileceğini göz ardı edebiliriz. Halbuki onlarda en az insanlar kadar hassas ve çabuk etkilenebilen varlıklardır. Ve tıpkı insanlar gibi hayvanlarda da bir çok hastalık stres kaynaklı olabilir. Düzenli veteriner kontrolleri yanı sıra evcil dostlarınızı beslediğiniz alan her neresi olursa olsun stres faktörünü azaltmak ve yaşam kalitesini artırmak için özen göstermeniz gerekir. Addison hastalığı bu tip durumlara en iyi örneklerden biridir. Tabi ki fizyolojik nedenleri, sağlıklı bir diyeti ve egzersizleri de göz ardı etmemeliyiz. Özellikle köpekler daha sosyal varlıklar oldukları için kısa zincirlerle onları dar bir alana koymak yerine düzenli yürüyüşler ve birlikte yapabileceğiniz oyun/egzersiz tarzı aktivitelerle hem kilosunu kontrol altında tutabilir hem de sağlığı ve psikolojisine katkı sağlayabilirsiniz. Bu konudaki bilgilendirici içeriklerimiz sayfamızdaki diğer yazılarda mevcuttur. Hepinize bol patili, sağlıklı günler dilerim.








Son Paylaşımlar

Hepsini Gör