Köpeklerde Uyuz


Pek çoğumuzun adını duyduğu uyuz hastalığı paraziter bir hastalıktır. Uyuzun asıl etkeni mikroskobik akarlar olup uyuz bu akarların türlerine göre isimlendirilir. Her ne kadar uyuzun zoonoz (hayvanlardan insanlara bulaşan) bir hastalık olduğunu düşünsek de aslında her uyuz etkeni insanlara bulaşmaz. Bu yazımda köpeklerde uyuz konusunu işledim.


Sarkoptik Uyuz: Etkeni adı sarcoptes scabie olan akardır. Zoonozdur yani hayvanlardan insanlara geçebilir. Etken deri üzerinde geniş bir alana yayılım gösterir. Parazit yaşam siklusunu (döngüsü) 17-21 günde tamamlar. Erişkin parazitler epidermis üzerinde tüneller açarak yumurtalarını bu tünellerin içine bırakırlar. Etken konakçı olmaksızın 4-12 gün yaşayabilir. Deri üzerinde oluşacak lezyonların görünür hale gelmesi parazit miktarına göre 1-3 hafta kadar zaman alır.


Genellikle ilk olarak dirsekler, kulaklar, karın gibi tüysüz bölgeler etkilenir. Başlıca şikayet kaşıntıdır, yoğun bir şekilde kaşıntı gözlenir. Enfekte köpek ile teması olan insanlarda genellikle papüller lezyonlar (deriden kabarık, keskin sınırlı, yuvarlak ve sert lezyon) görülür. Köpekte ise deride alopesi (kellik), papüller lezyonlar (deriden kabarık, keskin sınırlı, yuvarlak ve sert lezyon) ve kabuklanma sık görülür. Kilo kaybı ve halsizlik de sık görülen bulgulardır.


Demodektik Uyuz: Etkenin adı demodex canis dir. Saç foliküllerine yerleşerek ürer, bazı köpeklerde normal dermatolojik floranın bir parçası olarak az miktarda bulunabilir. Genellikle 1 yaşın altındaki köpeklerde bağışıklık baskılandığında ortaya çıkar. Sekonder (ikincil) bakteriyel enfeksiyon ile birlikte pyoderma (deri iltihabı), pruritis (kaşıntı) ve koku açığa çıkar. Enfekte köpeklerde deri rengi genellikle kırmızı ya da kırmızıya yakındır, deri kolaylıkla kanayabilir.


Cheyletiella Uyuzu: Köpeklerde cheyletiella yasguri adı verilen akarın sebep olduğu uyuzdur. Zoonozdur yani hayvanlardan insanlara geçebilir. Etkilenen köpeklerde çoğunlukla kepeklenme, şiddetli kaşınma ve alopesi (kellik) gelişir. Kepeklenme karakteristik bir özelliğidir. Direkt temas yolu ile bulaşabilen çok bulaşıcı bir parazittir.


Notoedrik Uyuz: Etkenin adı notoedres cati’dir. Bulaşıcılık oranı yüksek ancak ülkemizde pek sık karşılaşılmayan bir uyuz etkenidir. Lezyonlar genellikle kulaklarda ve yüzde oluşmaya başlar. Başlangıçta papüller lezyonlar (deriden kabarık, keskin sınırlı, yuvarlak ve sert lezyon) görülür daha sonra şiddetlenen kaşıntı ile birlikte alopesi (kellik) gözlenir. Sekonder (ikincil) bakteriyel görülebilir.


Kulak Uyuzu: Etkenin adı otodectes cynotis olan dış kulakta gerçekleşen uyuzdur. Uyuz etkenleri kulak çevresine de yerleşebilirler. Kulakta koyu renk, kötü kokulu akıntı sık görülen bir bulgudur. Kulak çevresinde pruritis (kaşıntı), alopesi (kellik) ve papüller lezyonlar (deriden kabarık, keskin sınırlı, yuvarlak ve sert lezyon) görülebilir.



Uyuz Etkenlerinin Bulaşması


Uyuz etkenlerinin bulaşması temas ile gerçekleşir. Özellikle cheyletiella yasguri ve notoedres cati oldukça bulaşıcıdır. Etkenler konak olmadan da belirli bir süre hayatta kalabileceğinden direkt temas gerekmeden bulaşma da gözlenebilir.


Sokak hayvanlarının ve yaban hayvanlarının sık görüldüğü bölgelerde köpeğiniz risk altında olacaktır. Ayrıca petshoplardan sahiplenilen köpeklerde sık sık uyuz görülür. Eğer köpeğinize uyuz tanısı konulduysa evinizde bulunan diğer köpekleriniz ve uyuzun türüne bağlı olarak diğer evcil hayvanlarınız da kontrolden geçmelidir. Başka bir evcil hayvanınız var ise etkenin ona da geçip geçemeyeceği konusunda lütfen veteriner hekime danışmayı unutmayınız.


Zoonotik Potansiyel

Daha önceden de bahsettiğim gibi köpeklerde çokça uyuz etkeni bulunmasına rağmen yalnızca 2 tanesi zoonozdur yani hayvanlardan insanlara geçerler. Bu etkenler sırası ile sarkoptik uyuzun etkeni olan sarcoptes scabie ve cheyletiella uyuzunun etkeni olan cheyletiella yasguri’dir. Eğer bir köpek ile temas ettikten bir süre sonra derinizde kaşıntı, papüller lezyonlar (deriden kabarık, keskin sınırlı, yuvarlak ve sert lezyon) gözlüyor iseniz bir sağlık kuruluşuna başvurmanız mantıklı olacaktır. Aynı şekilde uyuz tanısı konulmuş bir köpek sahibiyseniz veteriner hekiminize insanlara bulaşıp bulaşmayacağı ile ilgili danışabilirsiniz.


Veteriner Hekime Danışma Süreci


Benzer bulgulara yol açabilecek parazitik, alerjik, bakteriyel ya da fungal hastalıklar bulunduğundan veteriner hekiminiz öncelikle kesin tanıya ulaşmak isteyecektir. Veteriner hekiminiz tanıyı koyabilmek için deri kazıntısı incelemesi yapmak isteyebilir, böylelikle mikroskop altında etkenin türünü tespit edebilir. Kulak uyuzunun tanısı genellikle özel otoskop cihazı ile muayene ile konur.

Uyuz tanısı konan köpeğiniz için medikal (ilaç ile) tedavi mevcuttur, veteriner hekiminiz ile konuşarak uygulayacağı tedavi metodunu öğrenebilirsiniz. Köpeğinize bulaşmış olan etkenin size veya diğer hayvanlarınıza geçip geçmeyeceği ile ilgili veteriner hekiminize danışınız.

Eğer uyuz etkeni insanlara ve diğer evcil hayvanlara bulaşma riski arz ediyor ise dikkatli olmanızda fayda var. Eğer tedavi esnasında köpeğiniz evinizde kalacak ise köpeğinizi diğer evcil hayvanlardan ve insanlardan uzak bir alanda barındırmanız, ona eldiven ile temas etmeniz ve ona ait eşyaları dezenfekte etmenizde çok büyük fayda var.



KAYNAKÇA:


Kedi ve Köpeklerde Paraziter ve Viral Deri Hastalıkları Doç. Dr. Didem Pekmezci


Köpek ve Kedilerin İç Hastalıkları Klinik El Kitabı Prof. Dr. Nilüfer AYTUĞ/ Prof. Dr. Nilüfer AYTUĞ, Yard. Doç. Dr. Hüseyin CİHAN, Doç. Dr. Ethem MUTLU TEMİZEL, Dr. Oya ERALP-İNAN, Dr. Zafer MECİTOĞU, Araş. Gör. Gülşah DEMİR, Dr. Sevim KASAP


Clinical Medicine of The Dog and Cat Prof. Dr. Michael Schaer, Prof. Dr. Frédéric Gaschen /

Michael Schaer DVM, DipACVIM (SAIM); DipACVECC, Emeritus Professor of Small Animal Medicine; Adjunct Professor in Small Animal Emergency and Critical Care, College of Veterinary Medicine, University of Florida, Gainesville, Florida, USA

Frédéric Gaschen Dr.med.vet., Dr.habil., DipACVIM (SAIM), DipECVIM-CA (IM), Professor of Companion Animal Medicine, School of Veterinary Medicine, Louisiana State University, Baton Rouge, Louisiana, USA


https://acikders.ankara.edu.tr/course/view.php?id=1158

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör