Köpeklerde Pankreatitis


Pankreatitis Nedir?


Pankreatitis pankreasın akut veya kronik olabilen yangısal hastalığıdır. Pankreas dokusu fonksiyonel olarak 2 bölümde incelenir: Endokrin pankreas insülin, glukagon gibi hormonlar üreterek karbonhidrat metabolizması ve kan glikoz seviyesini dengede tutar; egzokrin pankreas ise duodenum yani 12 parmak bağırsağına salınan pankreas özsuyundaki enzimlerin üretiminden sorumludur. Böylelikle protein, karbonhidrat ve yağların kimyasal sindiriminde kilit rol oynar.


Pankreatitis asinar hücrelerde üretilen bu enzimlerin salınımının kontrolünde oluşan bozukluklar sonucu gelişir. Enzimler pankreasın içerisinde erken aktive olurlar. Kısacası pankreas, enzimleri ile kendisini ve civarındaki dokuları sindirir. Pankreasta yangı, ödem, kanama gibi bozukluklar gözlenebilir. Serbest kalan pankreas enzimleri sonucu çoklu organ yetmezliği gelişebilir. Çoklu organ yetmezliğinin sonucu ölüm ile sonuçlanabilir.


Pankreatitis için erken tanı ve tedavi hayat kurtarır.



Akut Pankreatitis


Şiddetli nekrotik pankreatitis (pankreas dokusu ölümüne) ya da hemorajik pankreatitis (kanamalı pankreas hasarı) gözlenebilir.


Özellikle orta yaşlı ve kilolu dişi köpeklerde gözlenir.


Klinik belirtiler arasında kusma, iştahsızlık, ishal, halsizlik, hipotansiyon (düşük tansiyon), taşikardi (kalp ritminin normal sınırların üzerinde olması), takipne (solunum sıklığında hızlanma), ateş, dehidrasyon (susuz kalma), karaciğerde meydana gelen hasar sonucu sarılık, şok (dolaşım sisteminin hayati organlara yeterli düzey kan gönderememesi sonucu gelişen durum), asites (karın boşluğunda sıvı birikimi) ve şiddetli karın ağrısı gözlenebilir. Bazı köpekler vücut ağırlıklarını arka bacaklarına verip göğüs kafeslerini ve başlarını alçaltarak çektikleri yoğun acıyı azaltmaya çalışırlar. Bu duruşu bazı yerli kaynaklar veya uzmanlar “alnı secdeye gelmek” şeklinde adlandırır.



Kronik Pankreatitis


Pankreas yangısı şiddetlenmeden süreklilik gösterir yada sub-klinik (herhangi bir klinik belirti göstermeden) seyreder. Genellikle kedilerde akut intersitiyel pankreatitis gelişir, köpeklerde ender görülür.



Köpeklerde Pankreatitis Gelişimine Zemin Hazırlayan Faktörler


Yüksek Yağlı Beslenme: Hastalığın gelişiminde zemin hazırlayan faktörlerin başında yüksek yağlı besinler ve obezite bulunur.


Bazı İlaçlar ve Toksinler: Furosemid, azatitotrip, L-Asparaginaz, tiazid diüretikleri, sülfanoamid ve tetrasiklin grubu antibiyotikler sebep olabilmektedir. Veteriner hekiminize danışmadan köpeğiniz üzerinde ilaç kullanmamalısınız!


Pankreas Kanalı Tıkanıklıkları: Özellikle kolesterolden oluşmuş safra taşları nedeni ile, safra kanalı ve pankreas kanalının açıldığı major duodenal papilla’nın tıkanması pankreatitise yol açabilir. Ancak köpeklerde direkt olarak duodenuma (12 parmak bağırsağına) açılan ikinci bir pankreas kanalı bulunur.


Duodenal Reflü: Safra reflüsü olarak da bilinir. Pankreas enzimleri, safra ve besinleri içeren duodenum (12 parmak bağırsağı) içeriğinin mide veya ösefagusa (yemek borusu) çıkma durumudur. Safra kusmak olarak bilinen durumda duodenal reflü görülür.


Pankreatik Travma: Genellikle trafik kazaları, yüksekten düşme, hatalı pankreas biyopsisi uygulamaları sonucu gelişir.


Bazı Enfeksiyon Hastalıkları: Babesiosis (babesia canis), leishmaniosis enfeksiyonları pankreatitise sebep olabilir.


Hiperadrenokortisizm: Kortizol hormonunun böbrek üstü bezlerinden kronik olarak aşırı üretiminin yol açtığı "cushing sendromu" olarak da bilinen hastalıktır. Pankreatitis gelişimine yol açabileceği bilinir.


Anestezi Komplikasyonu: Uzun süren operasyonlarda ya da derin anestezi altında pankreasın dolaşımında bozukluklar nedeni ile pankreatitis gelişebilir.


Yatkınlığı Olan Irklar: Miniature schnauzer, yorkshire terrier, silky terrier, minyatür kaniş gibi ırkların yatkınlıkları olduğu düşünülmektedir. Kimi klinisyenlerin söylediği gibi genellikle “küçük ve pofuduk“ ırklarda görülür.


Diğer: Pankreatitis özellikle obez ve orta yaşlı dişi köpeklerde sık görülür.



Bağımsız Not: Köpeklerde geçirilmiş pankreatitisin diyabetes mellitus (şeker hastalığı) gelişiminde rol oynadığı bilinen bir gerçektir.



Bağımsız Not: Her ne kadar yazımızın konusu "köpeklerde pankreatitis" olsa da kedilerde pankreatitisin gelişimini tetikleyen faktörler farklı ve daha belirsizdir. Ayrıca kedilerde köpeklerde oluşan klinik belirtilerin tamamı oluşmaz ve oluşan belirtiler genellikle köpeklerinkine kıyasla daha hafiftir.



Veteriner Hekime Danışma Süreci


Pankreatitisin göz ile tanısı konamaz. Veteriner hekiminiz serum biyokimyası analizleri, bazı ek analizler, röntgen ve ultrason ile muayene sonucu ancak pankreatitisin tanısını koyabilir. Erken tanı ve müdahale hayat kurtarır.



Pankreatitisin Önlenmesi


Köpeğinizde pankreatitis gelişimini önlemek için atabileceğiniz bir adım ise köpeğinizi doğru şekilde beslemenizdir, bunun için veteriner hekiminize danışmanız çok önemlidir.


Ayrıca köpeklere verilmemesi gereken gıdaları öğrenmek buraya tıklayabilirsiniz.



KAYNAKÇA:


Köpek ve Kedilerin İç Hastalıkları Klinik El Kitabı Prof. Dr. Nilüfer AYTUĞ/ Prof. Dr. Nilüfer AYTUĞ, Yard. Doç. Dr. Hüseyin CİHAN, Doç. Dr. Ethem MUTLU TEMİZEL, Dr. Oya ERALP-İNAN, Dr. Zafer MECİTOĞU, Araş. Gör. Gülşah DEMİR, Dr. Sevim KASAP


Clinical Medicine of The Dog and Cat Prof. Dr. Michael Schaer, Prof. Dr. Frédéric Gaschen /

Michael Schaer DVM, DipACVIM (SAIM); DipACVECC, Emeritus Professor of Small Animal Medicine; Adjunct Professor in Small Animal Emergency and Critical Care, College of Veterinary Medicine, University of Florida, Gainesville, Florida, USA

Frédéric Gaschen Dr.med.vet., Dr.habil., DipACVIM (SAIM), DipECVIM-CA (IM), Professor of Companion Animal Medicine, School of Veterinary Medicine, Louisiana State University, Baton Rouge, Louisiana, USA


Vet Talks Eğitim Platformu Akut ve Kronik Pankreatitis Yönetimi Prof. Dr. Mehmet Çağrı KARAKURUM: www.vettalks.vet/


Vet-309 Patoloji II ders notları/ Prof. Dr. Rıfkı HAZIROĞLU, Prof. Dr. Osman KUTSAL, Prof. Dr. Sevil VURAL: https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/46534/mod_resource/content/1/KARACI%CC%87G%CC%86ER%20ve%20BI%CC%87LI%CC%87ER%20SI%CC%87STEM%20PATOLOJI%CC%87SI%CC%87%202.pdf

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör