Köpeklerde Demans (Canine Cognitive Dysfunction-Bilişsel Disfonksiyon Sendromu)

Yaşlanan köpeğim bildiklerini unutur mu? Köpeğim artık beni dinlemiyor mu? Köpeğim neden farklı davranıyor? Köpekler bunar mı?


Köpekler, evcilleştirme sürecinden itibaren insanlarla ortak yaşam sürmekte olan canlılardır. Sosyal, psikolojik, adli ve ekonomik birçok alanda hayatımızda yer alırlar. Evlerimizde ailemizin bir parçasıdırlar.

Günümüzde veteriner tıp araştırmalarının hızla artması, köpek sahiplerinin profesyonelleşmesi, köpek davranışları hakkında bilinçlendirme çalışmaları ile köpekler ilgi odağı olmuştur. Bakım-besleme şartlarının iyileştirilmesi, zaman içinde köpeklerin yaşam süresini uzatmıştır. Uzayan yaşam süresi ile, köpeklerin yaşlanması da belirgin olarak gözlenmeye başlamıştır.


Tıpkı insanlarda olduğu gibi tüylerin beyazlaması, yavaş hareket etme, durgunluk, zor duyma, görme kaybı, iştahsızlık, tuvalet tutamama gibi durumlar köpeğin yaşı ilerledikçe ortaya çıkabilir. Her birinin altında yatan tıbbi bir veya birden fazla sebep bulunmaktadır (örneğin, artrit, idrar yollarında enfeksiyon ve taş oluşumu, böbrek yetmezliği vs.). Yazıda bahsedeceğimiz Bilişsel Disfonksiyon Sendromu’nu daha iyi anlamak adına insanların Alzheimer hastalığına benzetebiliriz.




CCD Nedir?

Demans, beyinde ortaya çıkan ve fizyolojik-davranışsal aktivitede değişime sebep olan bir dizi problemin genel tanımıdır. Nörolojik bir dejenerasyondur. Hafıza ve öğrenmeyi etkiler.



Ne Zaman Ortaya Çıkar?

Irk ve bakım şartlarına bağlı olarak değişmekle beraber, 7 yaşın üzerindeki köpekler geriatrik olarak değerlendirilir. Demans çoğunlukla 11-15 yaşlarında ortaya çıkmaktadır.


Beyni Nasıl Etkiler?

Demansın patolojik mekanizması üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Temelde, bir nörotransmitter madde olan dopamin miktarında azalma sonucu ortaya çıktığı bilinmektedir. Beyinde beta-amiloid olarak bilinen bir protein oluşumuna yol açar. Ayrıca yaşlılıkla beraber sinir hücreleri azalmaya başlar.


Bozukluğun başlangıçta verdiği sinyalleri algılamanın zorluğu, diğer hastalıklarla beraber seyrettiğinde ayırıcı tanıda karışıklık, köpek sahibinin davranışları değerlendirme yeteneği gibi faktörler, veteriner tıp alanında CCD üzerine yapılan çalışmaları etkilemektedir.



Belirtiler

⇒ Komutlara uymama

⇒ Mizaç değişikliği

⇒ Tuvaletini farklı yerlere yapma

⇒ İnkontinans

⇒ İlgisiz ve uzak durma

⇒ Amaçsızca yürüme

⇒ Durup kalma, kalkmada isteksizlik

⇒ Boşluğa bakma

⇒ Oyuncaklara ilgisizlik

⇒ İştahsızlık veya aşırı yeme

⇒ Sebepsiz huzursuzluk, korku

⇒ Dar alanlardan çıkamama

⇒ Anlama zorluğu



Teşhis

Köpeğinizde belirtileri gördüğünüzde veteriner hekiminizi ziyaret etmelisiniz. Köpeğinizin fizyolojik parametrelerini ölçmek için bazı testler yapılacak ve diğer hastalıklar yönünden incelenecektir. Duyularda azalma ile meydana çıkacak davranış değişiklikleri, demans ile karıştırılabilir.

Diğer ihtimaller elimine edildikten sonra nörolojik bulgularla, nöropsikolojik testlerle, köpek sahibi ile yapılacak anket ile CCD teşhisi koyulur.



CCD, progresif dejeneratif bir rahatsızlıktır. Zamanla belirtiler artar ve kötüye gider. Bu süreci kabullenmek ve yaşamak zordur. Ancak köpeğinizin hayatının sonlanacağı anlamına gelmez.





Tedavi ve Destek

Hastalığı geriye döndürecek bir tedavi yoktur. Hastalığın ilerleyişini yavaşlatmak, köpeğinizin yaşamında bazı zenginleştirmeler yaparak onu konforlu yaşatmak mümkündür.

  • Veteriner hekiminizin reçete edebileceği, dopamin aktivitesini arttırarak semptomları hafifleten preparatlar bulunmaktadır.

  • Diyete ek: Omega 3 yağ asitleri, Melatonin, SAMe (S-adenozil L-metiyonin) kullanılabilir.

  • Homeopatik tedavi denenebilir.



Köpeğinizin yaşadığı ortam sade olmalıdır. Mobilyaların yeri sık sık değişmemeli ve dağınıklık olmamalıdır. Bu düzenleme kafa karışıklığını, oryantasyon bozukluğunu önlemek için önemlidir. Ayrıca manevra kolaylığı sağlar. Çarpma, düşme gibi kazaları önler.




Beslenme ve egzersiz için rutin oluşturmalısınız. Bu rutinin dışına çıkmamalısınız.


Köpeğinizin zeka oyuncakları ile vakit geçirmesini sağlayabilirsiniz.

Koku duyusunu aktif tutmalısınız. Ödül saklayıp bulma oyunları oynayabilirsiniz. Bunun için piyasada köpek paspasları/ koku matları mevcuttur.


Birlikte kaliteli zaman geçirmelisiniz.


Köpeğinizin farklı davranışları kasıtlı yapmadığını bilmeli ve sabırlı davranmalısınız. Cezalandırma sadece köpeğinizin kafasını karıştırıp onu korkutacaktır.


Köpeğinizin bebekliği, gençliği, yaramazlıkları, sevimlilikleri olduğu gibi yaşlandığında zor zamanları da olacaktır. Bilinçli köpek sahipleri olarak, şartlar ne kadar zorlu olsa da köpeğinize karşı sevgi dolu olmalı, ona son gününe dek anlayışla yaklaşmalısınız. Ömrü boyunca size karşılıksız bir sadakatle bağlanan dostunuzun en doğal hakkı sizinle huzurlu zamanlar geçirmektir.