Köpek ve Kedilerde Raşitizm

Tıpkı insanlarda olduğu gibi hayvanlarda da çeşitli vitaminlerin gereksinimine, güneş ışığına ve sağlıklı bir beslenmeye dikkat edilmesinde fayda vardır. Raşitizm; yavru hayvanlarda/büyüme çağında olanlarda sıklıkla görülen, D vitamini, fosfor, kalsiyum eksiliğinde yaşanan, kemiklerde ve dişlerde deformasyonla seyreden ortopedik bir hastalıktır. Kangal ırkı gibi hızlı serpilmeye müsait ırklarda yatkınlık olabilir. Bu hastalıkta güneş ışığının rolü büyüktür. Öyle ki; uzunca bir süre güneş ışığı göremeyen bilhassa gelişim çağındaki hayvanlarda deri altındaki dehidrokolestrol, D3 vitaminine dönüştürülemez, ki bilindiği üzere D3' ün sonsuz kaynağı güneş ışığıdır.


Raşitik hayvanların bacaklarında görsel bozukluklar oluşabilir, çapraz bir hal, X veya O şeklini alabilir, yavruysa büyüme durur. Anne sütünü yeterince alamamış birçok yavru da bu hastalığa yakalanma eğilimindedir. Bu nedenle tamamen bireysel beslenmeye geçmemiş yavrular kesinlikle dış müdahale ile sütten kesilmemelidir. Tüm hayvan türlerinde görülmesi muhtemel olup; sıklıkla köpek ve kedi yavrularında, buzağı ve domuzlarda da rastlanır.



Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsünde yayımlanan bir makalede;

"Hastalığın oluşum mekanizmasında başlıca vitamin D eksikliğinin kan ve kalsiyum düşüklüğü (hipokalsemi) ve kan fosfor düzeyi düşüklüğü (hipofosfotemi) ile seyreden biyokimyasal yetersizlikler yer almaktadır. Kalsiyumun yanı sıra; vitamin D, A, bakır, çinko ve manganez de iskelet gelişiminde rol oynayan maddelerdir. En yaygın nedenleri beslenmelerdeki vitamin D ve fosfor yetersizlikleridir. Raşitizm kalsiyum eksikliğine bağlı oluşabildiği gibi nadir olarak doğal yollarla da şekillenebilir." şeklinde kaydedilmiştir.


Raşitizm iki şekilde sınıflandırılabilir;


1) D Vitaminine Bağlı Gelişen Raşitizm


Bu tip raşitizme yazının bu kısmına dek değindik, kısaca özetlemek gerekirse; anne sütünü tam emememe, karanlık ve dar kafeslerde/barınaklarda kalma, yetersiz beslenme ve sonbahar/kış ayları gibi güneş ışıklarının zayıf olduğu mevsimlerde gerçekleşen doğumlar şeklinde yineleyebiliriz.


2) D Vitaminine Direnç Gösteren Türde Raşitizm


  • Hepatik Raşitizm; yani karaciğer hastalığı/yetmezliği ile karakterize olan raşitizmde hidrosikolekalsiferol sentezinin bozulması ve beslenme kaynaklı; kalsiferol (D vitamini, kalsiyum ve fosforun sindirim yollarında emilimi ve kullanımı için gerekli vitamin) absorbsiyonunun iyi olmayışı sebep gösterilebilir.

  • Renal Raşitizm; kronik böbrek hastalıkları/yetmezlikleri ile şekillenen türde raşitizmdir.

Ayrıca; kronik ishal, kusma, fibrokistik pankreas hastalıkları ve diyaliz de raşitizme neden olmaktadır.


Belirtilere değinecek olursak ise;

  • Genel canlılık kaybı

  • Tüylerde düzensizlik ve karışıklık

  • Büyümenin yavaşlaması

  • Bazı hayvanlarda yenilebilir gıda dışındaki maddeleri yemeye yönelik pika sendromunu anımsatan davranışlar

  • Çabuk yorulma

  • Yürümede isteksizlik

  • Kemiklerde; özellikle ön bacaklarda ve belde deformasyonlar



Tedavi edilmezse; skolyoz, kifoz veya lordoz şekillenebilir. Çok ilerlemiş vakalarda ön bacaklarda ciddi şekil bozuklukları göze çarpacaktır.


Tanı koymak için veteriner hekiminiz radyografi uygulayabilir veya kanda çeşitli değerlerin düşük ya da yüksek oluşuna bakmak isteyebilir. Her halükarda hastanızı birebir veteriner hekime göstermeden, özellikle tavsiye üzerine teşhis ve tanı koymamaya çalışmanız çok önemlidir.


Hayvan beslemek sanıldığının aksine çok ciddi bir iştir. Raşitizmin hatta birçok hastalığın önüne geçmek hasta sahiplerinin elindedir. Raşitizmde, tekrar vurgulamak gerekirse; yavruların anne sütünü yeterli olarak aldığından emin olmak çok önemlidir, hatta hekim kontrolünde D vitamini takviyesi verilebilir, ancak bu karar, dozajı ve verilme süresi kararı sadece hekime aittir. Öte yandan herhangi bir sebepten ötürü düzenli süt ememeden annesini kaybeden yavrulara ekstra dikkat edilmelidir. Boy atma ve büyüme oranı diğer ırklara nazaran daha hızlı seyreden köpeklerin yavruluk dönemleri sıkı gözlem ister.


Yaşadıkları alan hijyeni, günde ne kadar yürüyüşe çıktıkları, güneş ışığından ne kadar faydalandıkları önemli unsurlardandır. Ancak özellikle yaz ayları gibi güneş ışınlarının çok güçlü olduğu dönemlerde de güneş çarpmasını engellemek için açık havada geçirilen süre iyi hesaplanmalıdır.


Beslenme konusunda da; örneğin yumurta sarısı ve balık D vitamini yönünden oldukça zengindir. Mineral madde bakımından zengin mamalar, gıda takviyeleri ve D vitamini önerilebilir. Dikkat edilmesi gereken husus ise; bu gıda, vitamin takviyesi ve mamaların tatbiki konusunda veteriner hekiminizle işbirliği içinde olmanız ve hekiminize danışmadan vermemenizdir. Her " iyi gelir" diye verilen gıda veya vitamin her köpek veya kedide aynı faydayı sağlamayabilir. Hekiminiz evcil dostunuzun kan değerlerine bakarak neye, ne oranda ihtiyaç duyduğunu belirler ve size uygun bir diyet programı yapar.


Raşitizm yüksek oranda başarılı bir şekilde tedavi edilmektedir. Tetani, pnömoni, tüberküloz ve ishaller raşitik hayvanlarda daha riskli durumlar yaratabilir. Tedavi sonrası; kemiklerde gözle görülür düzelmeler, deformasyonların azalması ve tamamen yok olması aylar hatta yıllar sürebilir. Elbette burada erken teşhis ve tanı her hastalıkta olduğu gibi çok önemlidir. O yüzden en ufak bir terslikte mutlaka dostunuzu muayene ettirmeyi ihmal etmeyiniz. Sağlıklı, mutlu, bol patili günler dilerim.

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör