Kedilerde Saldırganlık



Saldırganlık nedir? Saldırganlık sadece öfke ile gerçekleşen bir eylem midir? Kedilerdeki saldırganlık davranışının sebepleri nelerdir?


Saldırgan bir Felidae (Kedigiller) ailesi üyesinin gerçekleştirdiği eylemler çok fazla olmakla beraber en sıklıkla karşılaştıklarımız; karşısındaki canlıyı tehdit eden bir tavır takınması (Örneğin: Tıslama), ısırması ve pençelerini kullanmak suretiyle tırmalaması ve öldürmeleridir. Tam burada iki soru karşımıza çıkıyor: Halk arası tabir ile kedinin (Felis silvestris catus) kuzenleri ve atalarından farkı nedir? Yıllardan beri süre gelen süreçte evcilleştirmesi ne tür değişikliklere sebep olmuştur? Bu yazımda bu konulara değinmek istiyorum. O zaman daha fazla uzatmadan başlayalım.



Saldırganlık eylemini avlanan bir kedigilde çok net bir şekilde görebiliriz. İçgüdüsel olarak veya besin kaynağı bulmak için yaptığı fiziksel eylemlerin hepsi saldırganlığın tanımına girer. Çoğu saldırganlık durumu aslında içgüdüsel olarak gelişir ama bunun dışında birkaç sebep daha vardır. Bu sebepler hayvanın hissettiği duygulardır (Örneğin: Korku, kaygı, öfke, mutluluk). Saldırganlığın en sıkıntılı türü öfke duygusu ile yapılan davranışlardır. Öfkenin açığa çıkmasının sebeplerini kategorileştirirsek en sık karşılaştığımız durum hareket etme ve istenilen şeye karşı iletişimi ve erişimi engelleyen huzursuzluk dürtüsüdür. Kısacası saldırganlık eylemi öfkeden daha geniş bir spektruma sahiptir.


Evet, artık öfkenin saldırganlığa yol açan tek sebep olmadığını öğrendiğimize göre kedilerin yıllardan beri süre gelen zamanda ne kadar evcilleştirilerek; kuzenleri ve atalarından saldırganlık konusunda ne kadar ayrıldığını inceleyebiliriz.

Öncelikle kedilerin atası olarak kabul edilen Afrika yaban kedisinin ilk olarak M.Ö. 3000 yıllarında Mısırlılar tarafından evcilleştirildiği düşünülmektedir. Günümüze kadarki süreçte kediler daha da evcilleştirilerek insanlara daha yakın hale gelmişlerdir ama bir başka insan dostu hayvan olan köpeklerle kıyaslarsak hâlâ vahşi içgüdülerini daha çok kullandıklarını görürüz. Kuzenlerinden farkı ise sadece boyut ve yaşam tarzı değildir, davranışlarında da farklılıklar vardır. Davranış farkının oluşma sebebi yine insan ile yaşam ve evcilleştirilmeleridir. Saldırganlık davranışı bakımından atalarından ve kuzenlerinden farkı içgüdüsel ve duygusal davranışlarının insan ile birlikte yaşama sırasında körelmesidir.


Geriye kalan tek sorumuz ‘’Kedilerde saldırganlığın sebepleri nelerdir?’’. Biraz sonra anlatacaklarımı aslında birçok kez gördüğünüz veya iletişim kurduğunuz kedide rastlamış olabilirsiniz.


Öncelikle en çok merak edilebilecek olan saldırganlık türlerinden başlayalım. Kedinizi severken ya da onunla oynarken sizi ısırdığını veya tırmaladığını fark etmiş olabilirsiniz. Bunun iki sebebi olabilir. İlki yavru kediler kendi aralarında oyun oynama sırasında gösterdikleri davranışların bir benzerini size göstermesi şeklinde oluşur. Buna oyun saldırganlığı adı verilir. Aslında bu davranışın temeli kuzenlerinde de görüldüğü gibi avcılık yeteneklerini geliştirmek amacı ile yapıldığı düşünülmektedir. İkincisi ise kediler uygun koşullarda okşanmaktan hoşlanan canlılardır ama bu tür senaryolarda rahat bir tavır içinde olmalarına rağmen, özellikle yetişkin kedilerde, her an tehlike sinyalleri aramaya başlarlar.


Böyle durumlarda kedi olası tehlike ve hoşnutluk hissi arasında kalacaktır ve kendisini seven kişiye bu duyguyu yansıtmak amacı ile ısırma ve tırmalama eylemi gösterecektir. Size önerim eğer kedinizi severken hayvanın hoşnutluk sinyallerini kestiğini hissederseniz (Örneğin: Mırlamaya son vermesi veya sırtını kabartması.) sevmeyi kesmeniz hem kedi hem de sizin için iyi olacaktır çünkü çoğu kedi sık aralıklarla ve az sevilmekten hoşlanır. Bu tür davranışları önlemek için kedilerde davranış gelişimi hakkında bilgi sahibi olmalı. Özellikle sosyalizasyon döneminde insanlar ve diğer canlılar arasında iyi bir şekilde yetişen yavru bir kedide az önce anlattığım saldırganlıklara daha az rastlarız. Sosyalizasyon dönemi hakkında daha çok bilgi için Egehan Onat ÖZFEN adlı yazarımızın "Kedilerde Davranış Gelişimi" adlı yazısını okumanızı tavsiye ederim.

Biyolojik veya operasyon sonrası oluşan saldırganlık tiplerine bakarsak: Kedi kucağa alındığında ani bir çığlık ve saldırı gerçekleştiriyorsa bunun sebepleri arasında ağrıya bağlı olarak yapılan acı hissetme duygusu yatabilir. Özellikle ağrının oluştuğu bölge ye yapılan en küçük dokunuşlar bile herhangi bir canlının saldırganlık göstermesine sebebiyet verebilir. Bir başka saldırganlık türü özellikle kastre edilmiş (kısırlaştırılmış) erkek kedilerde görülür ama endişelenmeyin çok nadir bir şekilde karşımıza çıkar.


İçgüdüsel saldırganlık kediden kediye değişkenlik gösterebilir. Bunlar arasında avlanma içgüdüsü körelmemiş kedilerde ortaya çıkan saldırganlık genellikle insanlar arasında yeteri kadar vakit geçirmemiş kedilerde görülen bir davranıştır. Bu durumun önüne geçmek için birtakım oyuncakları kullanabiliriz. İçgüdüsel olarak, özellikle sokak kedilerinde bölge savunmak için yapılan saldırganlık çok yaygındır. Bu davranış genellikle bölge veya besini koruma veya çiftleşme çağında eş seçimi ile yapılabilir. Özellikle erkeler bu saldırganlık tipini daha sık sergiler çünkü köpekgillerdekinin aksine kedigillerde sürü lideri genelde bir erkektir ama dişi kedilerde de bu tür davranışlar olabilir.

Saldırganlığın bir çeşidi de yönlendirilmiş saldırganlıktır. Kedi bir cisme veya canlıya saldırmak yerine cismi elinde tutan veya canlının yanındaki sahibine saldırır. Eğer ulaşmak istediği nesneye ulaşamazsa öfkesi daha da büyüyerek saldırganlık derecesini arttırır. Bunun sebebi genelde hissedilen duyguya bağlıdır. Özellikle öfke duygusu ile hareket eden kedi daha tehlikelidir. Korkuya bağlı saldırganlıklarda hayvan daha çok kendini savunma savunmak için saldırganlığa başvurur.


Son olarak saldırmak üzere olan bir kedi genelde karşısındaki nesneye kendini bir tehlike olarak göstermesi amacıyla yaptığı davranış şemasından bahsedelim. Saldırganlık arttıkça kedi kalça kemiğinden sırta doğru vücudunu yükseltir. Öfkeye bağlı saldırganlıkta göz bebekleri giderek küçülürken korkuya bağlı olanlarda göz bebekleri büyür. Kulakların yanlara doğru yattığını görüp tıslama sesleri çıkardığını duyarız.



Ve sona gelirsek, umarım kafamdaki bilgileri size aktarmayı başarabilmişimdir. Umarım güzel bir hayat geçirirsiniz, iyi günler.



KAYNAKÇA


PANKSEPP Jaak. (2015). Afektif Nörobilim. İstanbul. Alfa Basım Yayım Dağıtım San. Ve Tic. Ltd. Şti.


https://petvet.com.tr/tr/list/Kedilerde-Davranis-Bozuklugu-2-3-Insanlara-karsi-saldirganlik-Kedilerin-saldirgan-olmasi-normal-midir


http://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=kedilerde-davranis-problemleri.pdf


https://myanimals.com/tr/egitim/davranis-problemleri/saldirganligi-denetlemek/kedilerde-davranis-problemi/


https://www.tavsiyeediyorum.com/makale_10723.htm#:~:text=Bazı%20saldırganlık%20davranışları%20doğal%20ve,normal%20davranışlar%20olarak%20kabul%20edilebilir.


‘’Kedilerde agresiflik ve saldırganlık’’ başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Vet. Hek. A. Kutlu DAYIOĞLU`e aittir ve makale yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör