Kedilerde Obezite ve Zemin Hazırladığı Hastalıklar

Kedilerde Obezite


Kedim obez mi? Kedimin fazla kilolu olması hastalıklara yol açar mı? Kedimin fazla kilolu olduğunu nasıl anlarım? Kedilerde obeziteyi gelişimini ne gibi faktörler etkiler?


Bu yazım sizden gelen bu soruların cevaplarını içermekte. Öncelikle yazım sitemizdeki diğer yazılar gibi hiçbir şekilde teşhis, tedavi, gıda veya ilaç önerisi içermemektedir, bunlar için veteriner hekiminize danışmanız gerekir.


Obezite vücutta özellikle bazı organların çevresinde ve deri altında bulunan yağ dokunun anormal artışıdır. Genellikle gıda ile aşırı alınan kalorinin aktiviteler ile yıkılamaması ile besin maddelerinin karaciğerde yağa çevrilip vücutta depolanmasında aşırı artış ile şekillenir. Ev kedilerinde sık gözlenir, hatta bazı ırkların kilo almaya genetik yatkınlıkları vardır. Obezite kedilerin bazı ölümcül hastalıklarına zemin hazırlar, bu nedenle kedinizin ideal kilonun üzerinde olduğunu düşünüyor iseniz mutlaka veteriner hekiminize danışmanız gerekir.


Farklı ülkelerde yapılan çalışmalar kedilerde obezite görülme sıklığının %11,5 ila %63 arası değişebildiğini gösteriyor.


Kedilerde Obeziteyi Etkileyen Faktörler


Beslenme: Beslenmenin obezite gelişiminde en etkili faktör olduğu unutulmamalıdır. Beslenilen gıda, verilen gıdanın miktarı, kedinin beslenme sıklığı çok önemlidir ve mutlaka veteriner hekime danışılmalıdır.


Yaşam Tarzı: Kedinin hayat tarzı, yaşadığı alanın büyüklüğü, hareket miktarı, evde başka bir hayvanın bulunup bulunmadığı gibi etkenler obezite gelişimini etkiler.


Irk: Bilimsel çalışmalar Cornish Rex, Sfenks, Habeş kedisi, Devon Rex, Oriental Shorthair, Maine Coon, Ragdoll, Burmese, Norveç Orman kedisi, British Shorthair ve İran kedilerinin obeziteye kalıtsal olarak yatkın olabileceğini gösteriyor.


Yaş: Bilimsel çalışmalar obezitenin sıklıkla orta yaşlı (5-11 yaş arası) kedilerde ortaya çıktığını gösteriyor.


Cinsiyet: Yapılan bazı bilimsel çalışmalar obezitenin kısırlaştırılmış erkek kedilerde daha sık görüldüğünü gösteriyor.



Obezite İle Karşı Karşıya Kalındığında Ne Yapılmalı?


Kediniz için veteriner hekiminize danışmanız onun sağlığı için çok önemlidir. Onun hayat kalitesini arttırmak için asla geç kalmadığınızı unutmamalısınız.

Veteriner hekiminiz kedinizden kan alarak karaciğer, böbrek ve pankreas gibi organlarda oluşabilecek olası hastalıkları fark edebilmek, aynı zamanda kan glikozu (kan şekeri) ve kolesterol miktarını tespit edebilmek için serum biyokimyası ölçümü uygulamak isteyebilir. Bazı durumlarda ise kan alınarak hemogram bakılması veya idrar tahlili uygulanması gerekebilir.


Veteriner hekiminizin önerdiği testlerin uygulanması ciddi hastalıkların fark edilmesinde çok önem taşır.


Ne yazık ki pek çok hayvan sahibi veteriner hekimler tarafından hemogram, serum biyokimyası gibi kan testleri veya idrar tahlili uygulamasını faturaya yansıyacak ek ücretler olarak görmekte. Ancak bu testler hekimin hayvanınızın sağlık durumunu anlaması ve gerekli tedaviyi uygulayabilmesi için çok önemlidir.


Yapılan testler sonucu obeziteye ek olarak farklı hastalıkların tanısı konmuş olabilir. Obeziteye ve bu hastalıklara bağlı olarak veteriner hekiminiz diyet değişikliği önerebilir. Veteriner hekim reçetesi ile önerilen teşhisi konan hastalığa özel ticari gıdalar mevcuttur. Veteriner hekiminiz ile konuşarak önerdiği gıdayı ve ilaçları kullanmanız hayvanınızın sağlığı için çok önemlidir.


Her zaman kedinizi ne ile ne kadar ve ne sıklıkla besleyeceğiniz konusunda veteriner hekim tavsiyelerine kulak vermelisiniz. Kedinizin hiç kilo vermemesi kadar vermesi gereken kiloları fazla hızlı vermesinin de ciddi hastalıklara yol açabileceğini unutmayarak veteriner hekiminize danışarak uygun bir beslenme programı oluşturmalı ve ona uymalısınız.


Obez kediler kendilerini temizlemekte zorluk çektiklerinden ötürü kedinizi daha sık taramanız, erişmekte zorlanıyor ise perianal (anüs çevresi) bölgesini temiz tutmanız önem taşır.



Vücut Kondisyon Skoru Nedir?


Fazla kilolu olarak tanımlanabilecek bireyler yaklaşık olarak ideal kilolarının %10 ila %20 si kadar üzerindedirler. Bireyin obez olarak tanımlanabilmesi için ideal kilosunun %20 kadar üzerinde olması gerekir.


Kedinin ideal kilosunda olup olmadığı veteriner hekiminiz tarafından tartılarak ve vücut kondisyon skoru hesaplanarak ölçülür. Hayvanınızın kilosu ile ilgili veteriner hekime danışmanız önem taşır. Bu skor kabaca 1 den 5’e kadar puanlamalar içerir:


1: Aşırı Zayıf: Kısa tüylü kedilerde kaburgalar ve kemik çıkıntıları kolaylıkla görülebilir. Kaburgalar etrafında hiç yağ kalmamıştır. Bel omurları ve leğen kemiğinin kanatları belirgindir.


2: İdeal Kilonun Altında: Kaburgaların etrafını hafif bir yağ dokusu kaplar, kısa tüylü kedilerde kaburgalar göz ile seçilebilir. Bel omurları ince bir yağ dokusunun altından kolaylıkla hissedilebilir.


3: İdeal Kiloda: Kaburgalar ve kemik çıkıntılarının dışını bir miktar yağ kaplamıştır bu nedenle kısa tüylü kedilerde göz ile kolaylıkla seçilemezler ancak dokunarak hissedilebilirler. Kedi orantılı bir bel ölçüsüne sahiptir.


4: İdeal Kilonun Üzerinde: Kalın yağ tabakası yüzünden kaburgalar ve kemik çıkıntıları güçlükle hissedilebilir. Karnın yuvarlaklaşarak sarkmaya başladığı fark edilir.


5: Obez: Kaburgalar ve kemik çıkıntılarını hissetmek zordur. Diz ve dirsek eklemlerinde belirli bir miktar yağ birikmiştir. Karın şiş, yuvarlak ve sarkık bir şekilde görünür.



Kedilerde Obezitenin Zemin Hazırladığı Hastalıklar


Diabetes Mellitus Tip II (Şeker Hastalığı Tip II): Pankreas tarafından insülin salınımının göreceli olarak azalmasına bağlı gelişen hastalıktır. Kandaki glikoz miktarı (kan şekeri) normalin üzerine çıkar ve idrarda da yüksek glikoz saptanabilir. İkincil olarak karaciğer, böbrek ve pankreas sorunları saptanabileceği gibi hipertansiyon (yüksek tansiyon), dehidrasyon (susuzluk), polidipsi (sık idrara çıkma) önemli belirtileridir. Bazı durumlarda ülseratif deri lezyonları (deride gelişen yara benzeri oluşumlar) gözlenebilir. Obezite diabetes melitus tip II' ye olan yatkınlığı ciddi ölçüde arttırır, bunun nedeni gelişen insülin direncidir. Kedilerde diabetes mellitus belirtileri köpeklere kıyasla daha gizli ilerler.


Hepatik Lipidosis (Yağlı Karaciğer Hastalığı): Karaciğerde anormal yağ birikimi sonucu karaciğer fonksiyonlarının baskılanması, organın büyümesi ve organın içerisinde biriken safra asitleri nedeni ile hasar görmesidir. Tedavi edilmezse karaciğer yetmezliği ortaya çıkabilir, kolestaz (safranın ince bağırsağa ulaşmasını engelleyen patolojik durumların genel adı) şekillenebilir. Obezite ortaya çıkma riskini ciddi ölçüde arttırır, kedilerde köpeklere kıyasla daha sık görülür. Hasta kliniğe genellikle 2 haftadan uzun süren iştahsızlık, bazen kusma, bitkinlik ve sarılık şikayetleri ile gelir.


Kedilerin Alt Üriner Sistem Hastalıkları (FLUTD): Kedilerde çok sayıda hastalığın neden olduğu bir sendromdur. Obstruktif (tıkanıklık oluşmuş) veya non-obstruktif (tıkanıklık oluşmamış) olabilir. Hasta özellikle güç idrar yapma ve kanlı idrar şikayetleri ile kliniğe gelir. İdrar yaparken bağırma ve kum kabında fazla vakit geçirme ile hayvan sahiplerinin ilgisini çeker. Obezite hastalık riskini ciddi ölçüde arttırır.


Ayrıca obez kedilerde aşağıdaki problemlere sağlıklı kedilere kıyasla daha sık rastlanır, bunlar:

Deri hastalıkları

Eklem sorunları ve topallık

Ağız ve diş hastalıkları

Bazı kanser türleri

Anal kese hastalıkları



KAYNAKÇA:


Feline obesity – prevalence, risk factors, pathogenesis,

associated conditions and assessment: a review

D. Tarkosova1, M.M. Story2, J.S. Rand2, M. Svoboda1

1Faculty of Veterinary Medicine, University of Veterinary and Pharmaceutical Sciences,

Brno, Czech Republic

2School of Veterinary Science, University of Queensland, Gatton, Australia


Köpek ve Kedilerin İç Hastalıkları Klinik El Kitabı (Revize Edilmiş 3. Baskı) Prof. Dr. Nilüfer AYTUĞ/ Prof. Dr. Nilüfer AYTUĞ, Yard. Doç. Dr. Hüseyin CİHAN, Doç. Dr. Ethem Mutlu TEMİZEL, Dr. Oya ERALP-İNAN, Dr. Zafer MECİTOĞU, Araş. Gör. Gülşah DEMİR, Dr. Sevim KASAP


Clinical Medicine of The Dog and Cat /Michael Schaer DVM, DipACVIM (SAIM); DipACVECC, Emeritus Professor of Small Animal Medicine; Adjunct Professor in Small Animal Emergency and Critical Care, College of Veterinary Medicine, University of Florida, Gainesville, Florida, USA

Frédéric Gaschen Dr.med.vet., Dr.habil., DipACVIM (SAIM), DipECVIM-CA (IM), Professor of Companion Animal Medicine, School of Veterinary Medicine, Louisiana State University, Baton Rouge, Louisiana, USA


Vet 4484 Kedi Ve Köpeklerde Klinik Hastalıklarda Beslenme İlkeleri dersi notları/ Prof. Dr. Pınar Saçaklı/ Obezite: https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/123535/mod_resource/content/0/Obesite%20Prof.Dr.%20P%C4%B1nar%20SAC%CC%A7AKLI.pdf


Hill’s Pet Nutrition: https://www.hillspet.com/pet-care/resources/body-condition-score