Kedilerde Davranış Gelişimi (Ontojeni)

Kediler köpekler kadar ilgi göstermeye meyilli değillerdir. Daha bireysel yapıya sahiptirler, bu sebepten davranışların anlaşılmasında zorluk yaşanır. Kedilerde de aynı köpeklerde olduğu gibi gelişimini bir kısmı doğum sonrası dönemde tamamlar. Kedilerde davranış gelişimi köpeklere göre çok daha kısa sürer.


Kedilerde ontojeni 4 bölümde incelenir:


-Sırasıyla; Neonatal Dönem, Geçiş Dönemi, Sosyalizasyon Dönemi, Juvenil Dönem.


1.Neonatal Dönem:


Bu dönem kedilerde doğumdan sonraki 0.-2. haftayı kapsar. Bu dönemde kediler de aynı köpekler gibi uyur ve beslenir. Kediler de hayatlarının ilk 2 haftasında soğukkanlı (Heteroterm) özellik gösterir, buna bağlı olarak anne veya kardeşlerle iç içedirler. Dışkılama ve idrar yapma annenin oluşturduğu mekanik uyarıya bağlıdır. Kedilerde köpeklere göre doğumla birlikte koklama ve temas duyuları çevreye çok daha duyarlıdır. Ancak köpekler gibi kör ve sağır doğarlar. Bu dönemde yüksek frekanslı vokalizasyon oluşur, vokalizasyon sıklığı ve frekansı ilerleyen dönemlerde azalır. Bu dönemde kedilerde ön bacaklarla sürünme davranışı gözlenir. Bu dönemin ortasında görme ve duyma duyu sistemleri aktifleşir.


2.Sosyalizasyon Dönemi:

Bu dönem 2-7 hafta arasındaki dönemdir. Gözler ve kulakların açılmasıyla dış dünya hakkında bilgi toplandığı anne ve kardeşler dahil olmak üzere dış dünya ile ilgili bilgilerin toplandığı ve türe spesifik deneyimlerin yaşandığı dönemdir. Kedilerin hayatlarının geri kalan kısmındaki duygusal motivasyonlarına yansıyacak çoğu davranış bu dönemde oluşur. İki dönemde inceleyeceğiz.


a)Geçiş Dönemi;


Bu dönem 2.-3. Haftayı kapsar. Arka bacaklarında motor yeteneğinin artmasıyla yavaş yavaş 4 ayak üstünde durmaya başlanır. Bu dönemin sonunda oyun davranışı şekillenir. Yemek yeme davranışı da gene bu dönemde şekillenir. Çevre hakkında görsel bilgi toplanmaya başlanır, özellikle duyma ve

görme duyusunun gelişmesiyle anne gözlemlenir.



-b)Gerçek Sosyalizasyon Dönemi:


3.-7. hafta arasını kapsar. Bu dönem benim yorumumla 'kedinin içgüdüsel olarak doğada nasıl yaşayacağını öğrendiği' dönemdir. Kediler sosyal havanlardır ancak köpekler gibi hayatının devam ettirmek için sosyal ilişkiye ihtiyaç duymazlar. Kediler hayatlarını devam ettirmek için kendi avını yakalayabilmelidir. Bunun önemi vurgulamamın sebebi ise avlanma davranışın bu dönemde öğrenilmesinin bu dönemde görülmesidir. Gerçek sosyalizasyon döneminde sosyal oyun davranışları da gözlenir. Bu davranış ilk önce anneye sonra ise kardeşlere ve en son insanlara karşı gösterilir. Avlanma davranışında annenin yavrulara getirdiği ölü olan av hayvanlarından beslenme avlanmadaki ilk adımdır.


Bu sıradaki oyunlar avlanmanın öğrenilmesi üzerinedir. Bu dönemin ikinci yarısında (7.-8. haftanın sonunda) anne sütten kesilir, bu nedenle bu dönem insanlarla ilişki kurulması için en uygun dönemdir.(Sosyalleşme isteğini her kedi göstermeyebilir ,bazı kediler daha bireysel yapıya sahiptir.) 5.-8. Hafta itibariyle özellikle denge yeteneklerinin daha da gelişmesiyle tam anlamıyla dört ayak üzerinde durmaya başlarlar. Dışkılama ve idrarı yapmayı dışarıdan uyarımsız bir şekilde gerçekleştirirler. Avlanmayı öğrenme aşamasında önemli mesafe kat edilir, anne oyunlara avlanmanın nasıl yapılacağını, ava yaklaşımı, av sırasındaki vokalizasyonu yavrulara öğretir. Avlanmanın pekişmesiyle bu dönemin sonunda cisimlerle oynama davranışı görülür.


3.Juvenil Dönem:


8.hafta ile cinsel erişkinliğe ulaşıncaya kadar geçen süredeki(7-10 ay) dönemdir. Genelde bu dönemde kedilerin sahiplendirildiği döneme denk gelir. Bu dönemde motor hareketlerin daha da gelişmesiyle avlanma yeteneğinin tek başına canlı öldürebilecek hale geldiği dönemdir. Bu dönemde avlanma davranışının ön planda olmasından cisimlerle karşı avlanma temelli oyun davranışı gözlenebilir. Juvenil dönemde aynı köpeklerde olduğu gibi sosyalizasyon döneminde öğrenilen bir davranışın değiştirilmesi zordur. Buna örnek olarak avlanmanın pekişmesiyle birlikte sallanan cisimlere aşırı duyarlılık, insan ayaklarına atlama örneği verilebilir. Bu dönem erişkinlikle birlikte sonlanır.


Kaynakça ;

- Salgırlı,Y.(2011).Hayvan Davranışları ve Refahı; T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2332,66-67

-Bacon,W.E.,Stanley,W.C.(1963).Effect Of Depirivation Level İn Puppies On Performance Maintained By A Passive Person Reinforcer.J Comp Physiol Psychol;56(4):783

-Overall,K.L.(2013).Manual Of Clinincal Behavior Medicine For Dogs And Cats:Elsevier Publishing

-Martin, P. Bateson, P.(1988) Behavioural Development İn The Cat.Cambridge University Press

-http://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=kedilerde-davranis-problemleri.pdf

281 görüntüleme2 yorum