Kedilerde Alt Üriner Sistem Hastalıkları (FLUTD)

Güncelleme tarihi: Şub 28

Kedilerde alt üriner sistem hastalıkları, mesane ve üretrada gelişen pek çok hastalığın yol açabileceği bir sendromdur. Hastalığın ingilizce ismi ise feline low urinary tract disease olup kısaltması FLUTD’dir. Kedi sahiplerinin veteriner hekime en sık başvurdukları problemlerden biridir.


Genellikle 2-6 yaş arası erkek kedilerde görülür. Obezite ve hareketsizlik hastalığın gelişme riskini ciddi ölçüde artırır.



Obsturiktif (Tıkanmış) Form


Özellikle erkek kedilerde gözlenir, üretranın tıkanması ile gelişir. İdrar kesesine dokunulduğunda kedi ağrı tepkileri verir, kese geniş ve gergindir. Kedi genellikle stresli ve sürekli idrar yapma pozisyonundadır ancak idrar çıkışı olmaz.


Kedi genital (cinsel organ) bölgesini yalar ve miyavlar, erkek kedilerde preputium (penisi çevreleyen deri katmanı) etrafında kristaller göz ile görülebilir. Ayrıca bazı kediler üremi (kanda üre birikimi), hiperkalemi (kanda potasyum seviyesindeki aşırı artış), hipotermi (vücut ısısının normal değerlerin altına düşmesi), bradikardi (kalp ritminde azalma), metabolik asidozis (metabolik sebepler ile kanın pHObs değerinin normalin altına düşmesi) sebebi ile komaya girmiş olabilirler. Üriner kanal rupturu (mesane, üretra veya üreterlerde yırtılma) meydana gelebilir.


Hayvan sahibi tarafından fark edilmez ise kısa sürede ölüm gerçekleşebilir.

Acil veteriner hekim müdahalesi gerektirir.



Non-Obsturiktif (Tıkanmamış) Form


İdrar yapma güçlüğü, idrar çıkışının azalması ve idrarda kan gözlenebilir. Kedi, kum kabında daha çok vakit geçirmeye başlar. İdrar yaparken bağırma, ağlama gibi reaksiyonlar gözlenebilir. Kedi, kum kabının dışına idrar yapabilir. İdrar kesesine dokunulduğunda, kedi ağrı tepkisi verir. Kese küçüktür ve duvarları kalınlaşmıştır. Bazı durumlarda ise içerisindeki taşlar hissedilebilir. Tedavi edilmez ise tıkanıklık gelişebilir.




Sendromun altında yatan sebeplerden bahsedecek olursak temelde 3 sebep vardır. Bunlar:


1) Sistitis


Mesanenin yani idrar kesesinin yangısı anlamına gelir. Stres veya enfeksiyon sebepli gelişebilir.


Kedilerin İdiopatik Sistitisi: Sistitis gözlenen vakaların büyük bir çoğunluğunda strese bağlı nörofizyolojik olgular ile gelişen idiopatik sistitis gözlenir. Stres yönetimi ve hastalığın önlenmesi arasında önemli bağlantılar bulunur.


Viral Sistitis: Herpes virus veya calici virus gibi viruslerin sistitise yol açabildiği bilinir.


Bakteriyel Sistitis: Kedi idrarının asidik ve konsantre olması bakteriyel enfeksiyonlara karşı doğal savunma faktörü olduğundan bakteriyel sistitis fazla yaygın değildir.


Fungal Sistitis: Candida spp. gibi bazı mantarlarda yaygın olmasa da sistitise yol açabilirler.


Paraziter Sistitis: Capillaria feliscati yetişkin hali. İdrar kesesinde yaşayan ve yumurtalarını kedinin idrarına bırakan bir kurttur. Bu parazitler idrar kesesinde yangı gelişmesine ve böbreklerde birtakım sorunlara neden olabilir.



2) Ürolitler (İdrar Taşları)


Kedilerde sırası ile kalsiyum ogzalat > sitrüvit > ürik asit ve ürat taşları yaygın görülür.


Strüvit Taşlar: Kedilerde 2. sırada en yaygın görülen idrar taşlarıdır. Her ne kadar köpeklerde strüvit taşlar enfeksiyona bağlı oluşsa da kedilerde genellikle beslenmeye bağlı gelişir. Diyette minerallerin, magnezyumun artması ve alkali (bazik) idrar gibi faktörler strüvit taşları oluşması için etkilidir.


Kalsiyum Ogzalat Taşları: Kedilerde en yaygın görülen idrar taşlarıdır. Genellikle diyette hayvansal proteinlerin ve kalsiyumun artması, asidik idrar kalsiyum ogzalat taş oluşumuna zemin hazırlar. Kedilerde en sık rastlanan taşlardır. İran, burmese ve himalayan kedilerinin kalıtsal yatkınlıkları vardır.


Ürik Asit ve Ürat Taşları: Pek yaygın görülmezler. Genellikle proto sistemik şant adı verilen bir karaciğer hastalığına ya da böbreklerde tübüler emilimdeki hasara bağlı olarak gözlenir. Asidik idrarın taş oluşumuna zemin hazırladığı bilinmektedir.



3) Üretral Tıkaçlar


Genellikle taş oluşturmamış strüvit kristalleri ve protein matriksin oluşturduğu yapı olup tıkanıklık oluşumuna sebep verir. Mesanede gelişen yangı sebebi ile mesanenin içine akan kan plazmasının protein matriksin oluşturduğu hatta idrarın pH değerini düşürerek strüvit kristallerin oluşumuna yol açtığı düşünülmektedir.



4) Tümör veya Anatomik Anormallikler

Diğer sebeplere kıyasla çok daha ender görülürler.



Veteriner Hekime Danışma Süreci


Kedinizde güç idrar yapma, idrar yaparken ağlama, kum kabı dışına idrar yapma, kanlı idrar yapma veya idrar yapamama gibi semptomlar gözlüyorsanız veteriner hekime danışmanız mantıklı olacaktır. Özellikle erkek kedilerde sık rastlanan ölüm sebebi olan üretrada tıkanıklık gelişiminin acil bir durum olduğu bilinmelidir.


Veteriner hekiminiz kesin tanı için idrar örneği incelemesi, ultrasonografi, radyografi gibi testler uygulamak isteyebilir. Bu testler sendromun altında yatan sebebin belirlenmesi ve tedavi aşamasına geçilmesi için önem taşır.


Alt üriner sistem hastalıklarından muzdarip kediler için reçeteli gıdalar ve destek olmaya yardımcı ilaçlar veya cerrahi metotlar mevcuttur. Tıkanıklık gelişmiş kediler için ise acil müdahale şarttır. Veteriner hekiminize danışarak kediniz için bu sorunun uygun şekilde yönetimini sağlayabilirsiniz. Veteriner hekiminize danışarak kedinizin doğru beslenmesi ile birlikte sıvı tüketimini artıracak uygulamaları öğrenebilirsiniz.


Ayrıca kediniz için uygun kum seçimini öğrenmek için buraya tıklayınız.


Kaynakça


Köpek ve Kedilerin İç Hastalıkları Klinik El Kitabı Prof. Dr. Nilüfer AYTUĞ/ Prof. Dr. Nilüfer AYTUĞ, Yard. Doç. Dr. Hüseyin CİHAN, Doç. Dr. Ethem MUTLU TEMİZEL, Dr. Oya ERALP-İNAN, Dr. Zafer MECİTOĞU, Araş. Gör. Gülşah DEMİR, Dr. Sevim KASAP


Clinical Medicine of The Dog and Cat Prof. Dr. Michael Schaer, Prof. Dr. Frédéric Gaschen /

Michael Schaer DVM, DipACVIM (SAIM); DipACVECC, Emeritus Professor of Small Animal Medicine; Adjunct Professor in Small Animal Emergency and Critical Care, College of Veterinary Medicine, University of Florida, Gainesville, Flori