Kedi ve Köpeklerde Pika Sendromu

Bazı evcil hayvanlar mamaları dışındaki şeyleri tüketmeye meyillidirler. Kimi zaman taş kimi zaman ip, kağıt yediklerine şahit olan hayvan sahipleri evcil hayvanlarının bu davranışı sonucu ortamdan o maddeyi uzaklaştırarak çare ararlar. Peki evcil hayvanlar neden yabancı cisim yeme eğilimindedir?


Yiyecek olmayan maddelerin yenmesi ''pika davranışı'' olarak adlandırılır. Pika davranışının birçok sebebi olabilir. Bu davranış, beslenme yetersizliği gibi medikal problemlerin ya da anksiyete, kompulsif bozukluk gibi davranış problemlerinin altta yatan semptomu olabilir. Pika aynı zamanda zehirlenme, diş problemleri ve gastrointestinal tıkanmalara sebep olabilir. Özellikle evde bulunan bitkilerin yenmesi sonucu birçok zehirlenme vakası görülür. Kediler için zararlı bitkiler hakkında ayrıntılı bilgi için buraya tıklayın! Diğer yabancı cisimleri yutmanın teşhisi ve tedavisi hakkında ayrıntılı bilgi için buraya tıklayın!


Alışılmadık beslenme biçimi olan pika davranışının nedenleri şöyle sıralanabilir:


1- Beslenme yetersizliği ya da diğer medikal problemler: Pikanın altında yatan medikal problemi keşfetmek önemlidir. Bazı patili dostlarımız mineral eksikliğinden dolayı toprak yerler. Beslenme yetersizliği, yetersiz diyet, inflamatuar bağırsak hastalığı ve diğer gastrointestinal hastalıklar, parazit enfeksiyonları, pankreas ve karaciğer hastalıkları, nörolojik hastalıklar, hipertiroidizm gibi aşırı iştah artışına yol açan hastalıklar, yine iştah artışına neden olan şeker hastalığı, anemi, yavru köpeklerde diş çıkarma gibi medikal problemler pika davranışı ile sonuçlanabilir.


2- Can sıkıntısı: Egzersiz, sinirsel uyarım, interaktif oyuncaklar veya sosyal etkileşimler yeterli olarak sağlanmadığında kedi ve köpekler kendilerine uygun olmayan aktiviteler ve oyuncaklar ararlar. Örneğin köpeklere çiğnemesi için uygun oyuncaklar verilmediğinde dişlerini yıpratan odun ve taş çiğnerler.


3- Anksiyete: Köpek ve kediler ayrılma anksiyetesi gibi endişelerden muzdarip olduklarında streslerini anormal yeme davranışı olarak gösterirler. Örneğin eve yeni hayvanların gelmesi sonucu kedilerde pika davranışı başladığı bildirilmiştir.


4- Diş çıkarma: Yavru köpekler diş çıkarmaya başladığında diş etlerine masaj yapmak için bir şeyleri çiğnemek istemeleri normaldir. Eğer çiğnemeleri için uygun oyuncaklar sağlanmazsa, uygun olmayan objeleri çiğnerler. Bazı köpekler çiğnedikleri objeleri yerler, bazıları yemezler. Eğer uygun oyuncaklara yönlendirilmezse bu davranış sürekli bir tercih olur ve alışkanlık haline gelebilir.


5- Erken sütten kesme: Erken sütten kesilen kedilerde emme duygusunun tatmin olmaması ile birlikte cansız objeleri emme durumu gözlenebilir. Bir battaniye ya da bir oyuncağı emme davranışı kedilerin huzur bulmak için yaptıkları bir davranış olarak düşünülmektedir.


6- Obsesif Kompulsif Bozukluk: Asya ırkı olarak bilinen Siyam ve Birman kediler yün ve kumaş emme eğilimindedir. Bu davranış 1 yaş civarında başlar ve genetik bir bağlantısı olacağı düşünülmektedir. Labrador ırkı köpeklerde de pika davranışı yaygın görülür. Kompulsif davranışlar, hayvanda stresle başa çıkmanın yollarından biridir. Kompulsiyonların, anksiyetenin giderilmesinde etkili olduğu fark edildikçe, yani hayvan kompulsiyon sayesinde rahatladıkça bu hareketlerin sıklığı artar. Böylece kompulsiyonlar ödüllendirilerek pekişir.


Peki pika davranışının tedavisi nelerdir? Bu davranıştan patili dostlarımızı vazgeçirmek için neler yapmalıyız? Tedavi için denencek yöntemler şöyle sıralanabilir:


1- Bir veteriner hekimden yardım almak: Eğer evcil hayvanınız alışılmadık yeme davranışı gösteriyorsa bir veteriner hekime danışmanızda fayda vardır. Bu davranış beslenme yetersizliği sonucu gelişmişse, besinsel ihtiyaçlarını karşılayacak bir diyet hazırlamak önemlidir. Diyeti değiştirme, probiyotik ekleme ya da sindirim enzimi takviyesi yapılabilir. Bu konuda veteriner hekim size besinsel ihtiyaçları karşılayacak diyetler ayrıntılı hakkında bilgi verir.


2- Uzaklaştırma: Bu teknikte davranışın geliştiği alandan hayvanları uzaklaştırmanız gerekmektedir. Ortamda bulunan maddeyi ya da evcil hayvanınızı o ortamdan uzaklaştırmak davranışın tekrarlanmasını engeller. Fakat bu eğer altta yatan bir medikal problem yoksa göz önüne alınması gereken bir tekniktir.


3- Anksiyete veya stresin altında yatan nedeni ele alın!: Bazı vakalarda ortaya çıkan pika davranışı altta yatan anksiyete ve stres kaynaklı olarak ortaya çıkar. Evcil dostunuzun endişesini, kaygısını anlamak bu davranışı yok etmede en önemli adımdır. Bu davranışın nedenini belirlemede, davranışı gözlemlemenin yanında ortaya çıkma sıklığı, süresi ve ne zaman meydana geldiği de gözlemlenmelidir. Birçok vakada bu davranış sizin gözetiminizde olmadıklarında gerçekleşir. Bu yüzden bir kamera, bu davranışı siz ortamda bulunmadığınızda gözlemlemenize yardımcı olabilir. Evcil dostunuzun bu davranışı hangi koşullarda yaptığını anlamak davranışın eliminasyonu için önemlidir.


Diğer önemli bir nokta ise gün içindeki iletişim şeklidir. Doğru davranışlar sergilediğinde ödül alması ile doğru davranışı sürdürmesi olasıdır. Ödül herhangi bir davranışın pekiştirilmesinde kullanılan bir yöntemdir. Fakat hayvan sahipleri evde kemirilmiş bir battaniye ya da parçalanmış bir kıyafet gördüklerinde ani tepkilerle evcil hayvanlarına kızabilmektedir. Fakat bağırmak, cezalandırmak anksiyeteyi, stresi, korkuyu artırır ve davranışın daha da artmasına sebep olur. Eğer pika davranışı, anksiyete ile ilişkili ise hekimin yazdığı ilaçlarla tedavi desteklenir fakat sadece ilaç sihirli değnek değildir. Bu ilaçların yanında davranış eğitimi büyük önem taşır. Profesyonel bir davranış uzmanından bu konuda yardım almakta fayda vardır. Bu süreçte sabırlı olmak en önemli anahtardır.


Köpeklerimizin hatalı davranışları sonucu evde verdiğimiz tepkiler hakkında köpek eğitmeni Lara Kavuş ile yaptığımız röportajın 2. sorusuna göz atmak için buraya tıklayın!


4- Zenginleştirme: Bu davranışı çevresel zenginleştirme yöntemi ile azaltmak mümkündür. Evcil dostunuza uygun cins ve büyüklükte pet oyuncakları vermek davranışın pozitif stimülasyonunu artırarak istenmeyen davranışın azalmasını sağlayabilir. Evcil dostunuzun enerjisini kabul edilebilebilir bir şekilde dışa vurmuş olur.


5- Egzersiz: Günümüzde hayat yoğunluğundan ötürü evcil hayvanlarınıza yeterli aktivite için zaman ayırmak zordur. Egzersiz anksiyeteden kaçış için etkili bir alternatif yöntemdir. Sağlıklı beyin fonksiyonlarını destekleyen nörotransmitter seviyesini artırarak anormal yeme alışkanlığında azalma sağlar.


6- İlaç Tedavisi: Hekiminizin tavsiyesi doğrultusunda davranış terapisine ek olarak anksiyeteyi azaltmak için ilaç kullanılabilir. Buna karar verecek olan veteriner hekimdir.


Pika birçok sebepten meydana gelebilecek komplike bir davranıştır. Sebebini ararken hekiminizle iletişim içinde olmanız bu süreçte önemlidir. Birçok pika vakası iyileştirilebilir düzeydedir. Eğer iyileştirilemezse eşyalarınızın tahrip olmasına, evcil hayvanınız için diş sorunlarına neden olabilir. En kötüsü tüketilen nesne bir tıkanıklığa neden olursa veya evcil hayvanınız için toksikse acil tıbbi sorunlara yol açabilir. Eğer pika davranışı medikal kaynaklıysa öncelikle altta yatan problemlerin çözülmesi hayati önem taşımaktadır. Bu yüzden hayatlarımızı birlikte sürdürdüğümüz dostlarımızı doğru gözlemlemek ve doğru teşhiste geç kalmamak; sağlıklı bir hayat geçirmeleri için çok önemlidir.




Kaynakça: