Kedi ve Köpeklerde Nefes Darlığı: Dispne


Nefes almada güçlük veya diğer adıyla dispne, çoğunlukla acil müdahale gerektiren önemli bir konudur. Nefes darlığı terimi her zaman insanlarda olduğu gibi olmayabilir. Taşipne dediğimiz hızlı soluma durumu da (anormal bir şekilde) bu kategoride sayılabilir. Panthing olarak adlandırılan köpek soluması sıcak havalarda köpeklerde normal olarak görülür, serin bir ortam sağlandığında bu durum ortadan kalkacaktır. Ancak bize tatlı bir hareket gibi gelse de kedilerde bu hareketin gözlemlenmesi genellikle solunum sistemini etkileyen bir hastalık belirtisidir ve en kısa sürede veteriner hekime danışılmalıdır. Apne durumu ise solunumun tamamen durması durumudur ve kesinlikle acil müdahale ve ek olarak ilk yardım gerektirir.


Kedimin - Köpeğimin Nefes Darlığı Çektiğini Nasıl Anlarım?


Bazı kronik tıbbi hastalıklara rağmen sıkıntı genelde akuttur. Durum evcil hayvanınızda bir anda gerçekleşebilir. Bu tür durumlarda kostal yani kaburgaların daha çok genişletilip nefes alınılmaya çalışılan solunum tipi görülür. Hipoksi (Oksijen yetmezliği) ve asidoz durumuna bağlı halsizlik, iştahsızlık, güvenli bir yerde saklanıp oradan çıkmak istememe durumu, kusma gibi durumlar görülebilir. Bunlara ek olarak sebep akciğer ödemi veya üst solunum yolu yangılarıysa hırıltılı solunum duyulabilir.




Kedi - Köpeklerde Nefes Darlığına Neler Sebep Olabilir?


Kronikleşen durumlarda genelde anemi, hipertiroidi, obezite, glomerulonefritis nefes darlığına sebep olabilir. Ayrıca gözden kaçmaması gereken bir nokta da artık patili dostlarımızda kalp yetmezliği hastalarının sık görülmeye başlanmasıdır.


Fox ve ark. (2009) yaptıkları çalışmada, akut dispneli toplam 167 kedinin 101 tanesinin kalp yetmezliği tespit etmişler. Diğer faktörler için; tromboemboli, üst hava yolu tıkanıklıkları, trakehea kollapsı, megaözofagus, laringeal felç, alerjik astım, herpes virüs tip-1, FIP, canine influenza gibi hastalıklar sayılabilir.




Hangi Kedi - Köpekler Bu Duruma Daha Yatkındır?


Üst hava yolu tıkanıklığı: Brakiyosefalik ırklar veya yaşlı büyük köpekler ile yabancı cisim yutma alışkanlığı olan oyuncu kedilerde görülür.


Trakea kollapsı: ‘’Toy breeds’’ olarak adlandırılan küçük ırk köpeklerde sıkça rastlanır. Örneğin; Boston terier, Şivava, Fransız buldog, Pekingese.


Pnömoni (zatürre): Tüm yavru köpekler yatkındır (sıcaklık-bakım-aşılama durumlarına dikkat edilmezse), kronik solunum yolu hastalığı bulunan tüm kedi ve köpekler.


Akut Solunum Disstresi: Herhangi bir yaş ve ırktaki fakat immun sistemi zayıf kedi-köpekler.


Konjestif kalp yetmezliği: Uzun süre ayakta kalan yaşlı küçük cins köpekler.


Kalp üfürümleri: Dobermanlar ve büyük ırk köpekler.


Spontan pnömotoraks: Kuzey ırkları (Akita, Amerikan eskimo ve diğerleri) ve golden retriverlarda sıkça bildirilmiş.


Pulmoner Tromboembolizm: Yaşlı, cushing sendromuna sahip veya nefropati bulguları taşıyan köpekler ve nadiren kediler.


Pulmoner Fibrozis: Yaşlı köpekler, özellikle terierler ve Çin aslanları.


* Basık burunlu kedi ve köpek ırklarında (İran kedisi, Exotic Shorthair, Bulldog…) BOAS adı verilen güç nefes alma sendromu ve deri sarkıntıları nedeniyle burunda tahriş ve kapanmalar görülebilir.


Kedimi - Köpeğimi Nasıl Korumalıyım?


Patili dostunuzun veteriner hekim randevularını aksatmamaya özen gösterin. Bir önceki başlıkta bahsettiğimiz kedinizin-köpeğinizin yatkın olduğu hastalıkları bilip onları, bu hastalıklardan korumak için nasıl önlemler alabileceğinizi veteriner hekiminize mutlaka danışın. Anksiyete benzeri psikolojik travmaların da nefes darlığı gibi durumlarını bilmeniz gerek; dostunuzu mümkün olduğu kadar stresten uzak tutun. Kalitesiz ve yoğun deterjan, parfüm gibi koku unsurlarını dostunuzun yanında kullanmamaya özen gösterin ve lütfen onları sigara dumanına maruz bırakmayın.


Kedim-Köpeğim Nefes Darlığı Çekmeye Başladı Ne Yapmalıyım?


Bu konuyla ilgili daha öncesinden bir tedaviye başlandıysa öncelikle o tedaviyle ilgili uygulamaları gerçekleştirin, sonrasında ise hemen bir veteriner kliniğine gidin. Bu esnada dostunuzun bol temiz hava alabilecek bir konumda taşınması faydalı olacaktır. Veteriner Hekimliği Dergisinin 2019’da yayınlanan bir sayısında bulunan makalesinde bir kliniğe başvuran 84 akut solunum güçlüğü problemi olan kediden 55’i acil vaka olarak nitelenmiş ve oksijen desteğine sevk edilmiş, bu bize gösteriyor ki bu durum hekim müdahalesi olmadığı durumlarda çok ciddi sonuçlar doğurabilir.



KAYNAKÇA


Hadi ALIHOSSEINI , Ekrem Çağatay ÇOLAKOĞLU, Akut solunum güçlüğü sendromu bulunan 84 kedide klinikopatolojik bulguların değerlendirilmesi, VETERİNER HEKİMLER DERNEĞİ DERGİSİ


Clinical medicine of the dog and cat, third edition, Schaer and Gaschen