Kedi-Köpek Kılı Kist Yapar mı?

Kedi köpek kılından kist geçer diyerek kedi köpek sahiplenmek istemeyen insanların sayısı oldukça fazladır. Halk arasında bu tarz söylemler sonucu insanların hayvanlara karşı ön yargısı yadsınamayacak derecededir.



Peki hep söylenen kedi köpek kılları yutulunca akciğerde, karaciğerde kist yapar söylemi nereden çıkmıştır?


Halk arasında kist hastalığı olarak bilinen etkeni Echinococcus granulosus paraziti olan bir hastalık vardır. Bu hastalığın esas kaynağı köpek, kurt, tilki gibi et yiyen hayvanlardır. Zoonoz bir hastalıktır, yani hayvandan insana bulaşır. Bu parazit ev kedilerinde görülmez. Bağırsakta varlığını sürdürür ve erişkin parazit yumurtaları dışkı ile dış ortama saçılır. Erişkin parazitlerin son konak olan etobur hayvanlarda yaptığı enfeksiyon intestinal echinococcosis olarak tanımlanır, ara konaklarda yani insan dahil çeşitli memelilerde (koyun, keçi, sığır, domuz) yaptığı hastalık ise hidatidozis (kistik echinococcosis) olarak tanımlanır. Bu parazit insanların başta karaciğer ve akciğer olmak üzere çeşitli doku ve organlarında gelişme gösterir.


Bu parazitin döngüsü kısaca şöyledir: Son konak olan köpeklerde gelişimini tamamlayan parazit yumurtaları dışkı ile dış ortama atılır. İnsan dahil ara konaklar su veya gıdalarla enfektif yumurtaları ağız yolu ile alarak enfekte olurlar. Solunum yolu ile de alınan yumurtaların akciğerlerde gelişebileceği kaydedilmiştir. Ara konakta kan ve lenf yolu ile genelde akciğer ya da karaciğere gelen parazitin gelişmesi sonucu hidatik kist adını alır. Hidatik kistlerin gelişim süresi 6-12 ay arası olmakla birlikte yıllarca gelişme özelliğine sahiptir. Burda önemli olan nokta koyun, keçi, sığır gibi gevişgetiren ara konaklarda %70 karaciğerde ,%25 akciğerlerde gelişim gösterir. Bu kistli organları özellikle kurban bayramlarında köpeklerin yemesi sonucu döngü tamamlanır.



Erişkin parazitlerin köpeklerde önemli bir zararı yoktur, binlerce erişkin parazit bile köpekte herhangi bir klinik belirtiye yol açmayabilir. Parazitin esas zararlı etkisi ara konaklardaki larva formunda olur. Ara konak olan hayvanlarda bu enfeksiyonun varlığı anlaşılamayabilir, mezbahalarda veya otopside karşılaşılır. Fakat bir diğer ara konak olan insanda karaciğerde veya akciğerdeki küçük kist olgularında bile sıklıkla belirtiler gözlenir. Karaciğerde yerleşen kistlerde karın şişkinliği, akciğerdeki kistlerde de solunum bozukluğu belirtileri ortaya çıkar. Kısacası hidatik kist organların işlevlerini bozar. İnsanlarda hidatik kist tedavisinde cerrahi yöntemler uygulanır. Kistin en önemli komplikasyonu operasyon sırasında veya herhangi bir darbe sonucu patlamasıdır. Bu durumda anaflaktik şok (alerjik şok) sonucu ölüm gerçekleşir. Cerrahi yöntemlerin tercih edilmediği durumlarda ise ilaçla (benzimidazoller) tedavi yapılır.



Peki bu kistten korunmanın yolları nelerdir?


Biyolojik döngünün kırılması çok önemlidir. Kurban bayramlarında köpeklere verilen kistli karaciğer ve akciğerler döngünün devam etmesini sağlar. Bu yüzden mezbahalar yerleşim yerlerine uzak olmalıdır. Köpeklerin kistli organları yememesi sağlanmalıdır, bu kistli organlar; atıkları yakma fırınlarında imha edilmeli ya da köpeklerin çıkaramayacağı 4-5 metre derinlikteki çukurlara gömülmelidir. Köpeklere çiğ et, sakatat verilmemelidir, eğer verilecekse de mutlaka pişirilmelidir. Kişisel temizlik kurallarına dikkat edilmelidir, içme ve kullanma suları temiz olmalı, çiğ yenen sebze ve meyveler bol su ile iyice yıkandıktan sonra tüketilmelidir, çünkü köpek dışkısı ile bulaşık hale gelebilirler. Sokak köpeklerinin iç parazit yönünden aşılanması da çok büyük önem taşır.



Echinococcus granulosus yumurtaları oldukça dayanıklıdır. Köpeklerin dışkısı ile saçılım olur ve insanlar bunu sindirim ya da solunum yolu ile alabilir. Çocuk parklarında kum havuzlarındaki köpek dışkısı ile enfeksiyona yakalanmak mümkündür.


Bu bulaşım dışında köpekleri sevdiğimizde kıllarından bize bu kist geçer mi?


Bu konuda yapılan araştırmalar sonucu bu parazitle enfekte olan köpeklerin kıllarında Echinococcus granulosus yumurtasına rastlanmıştır. Bu yüzden aşısı olup olmadığı bilinmeyen bir köpek sevildiğinde her zaman için hijyene dikkat edilmelidir. Köpeklerde antiparaziter uygulaması olarak Praziquantel etkeni erişkin parazitlerin atılmasını sağlar ve yumurta saçılımını engeller. Yılda en az 4 kez yapılan iç parazit aşısı bu konuda döngünün kırılmasını sağlar ve kist hidatik riskini ortadan kaldırır.


Antiparaziter uygulamalar hakkında daha ayrıntılı bilgiye ulaşmak için buraya tıklayınız!


Bu yazı tamamen bilgilendirme amaçlıdır, patili dostunuzun hastalığı durumunda muhakkak veteriner hekiminize danışınız! Sizler de klinik belirtiler doğrultusunda doktora gitmeyi ihmal etmeyin.




Kaynakça:


Doğanay A., (2018),Helmintoloji,Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri.


Mauti, S., Traoré, A., Crump, L., Zinsstag, J., & Grimm, F. (2016). First report of Echinococcus granulosus (genotype G6) in a dog in Bamako, Mali. Veterinary parasitology, 217, 61-63.


https://sagligim.gov.tr/zoonotik/liste/660-kist-hidatik-kistik-ekinokokkoz.html


https://www.oie.int/animal-health-in-the-world/animal-diseases/echinococcosis/


https://www.saglik.gov.tr/TR,4076/kist-hidatik-kistik-ekinokokkoz.html


https://www.gidahatti.com/kedi-kopek-tuyu-kist-yapar-mi-prof-dr-hakan-yardimci-139674/