Kafes Kuşlarında Yumurta Retensiyonu (Tıkanması)

En son güncellendiği tarih: Şub 15



Tanım


Yumurta retensiyonu, yumurtlayamama ile karakterize olarak karşımıza çıkıyor ve kafes kuşlarında oldukça sık görülüyor. Fizyolojik olarak yumurtanın bu kanalı geçmesi için gereken süre maksimum 48 saat.


Hangi Türler Daha Yatkın?


Bu rahatsızlık özellikle muhabbet kuşları, kanaryalar, sultan papağanları (cockatiel), sevda papağanları (love bird) ve saka kuşlarında (şu anda esaret altına alınması ve ticareti yasak) daha sık görülmekte.


Neden?


Yumurta retensiyonunun birçok sebebi var. İlk kez veya çok sık yumurtlayan kuşlarda görülüyor. Çok yaşlı veya çok genç kuşlarda da görülmekte. Beslenme yetersizlikleri (özellikle hipokalsemi durumları, E ve A vitamin eksiklikleri, selenyum eksikliği veya protein eksikliği), obezite, yetersiz fiziksel aktivite, karın fıtığı, lipoma, ovidukt enfeksiyonları, yumurta kabuğunun şekil bozuklukları veya yumuşak bir kabuğa sahip olması nedenler arasında sayılmakta. Tabii ki ovidukt, uterus ve vagina kaslarının fonksiyon kayıpları da yumurta retensiyonuna sebep olmakta. Stres, uygun mevsimde yumurtlamamama veya ortamda uygun bir yuvanın bulunmayışı da bu rahatsızlığın sebepleri arasında sayılabilir.


Tanı


Hasta sahibi bazen durumun farkında olarak gelebilir. Ancak böyle olmayan durumlarda karın boşluğunda şişkinlik/gerginlik görülebilir. Tecrübeli bir hekim palpasyon yardımıyla da teşhis koyabilir ancak kesin tanı için radyografiye ihtiyaç duyulur.

Hasta bacaklarını iki yana açarak veya kuyruğunu yukarı kaldırarak duruyor olabilir. Kanat düşmesi, anoreksi ve depresyon gibi genel durum bozuklukları da söz konusu olabilir ancak asemptomatik olması da mümkün.


Tedavi


Anestezi riski kafes kuşlarında çok daha fazla olduğundan operasyon genellikle son tercih olarak değerlendirilir. Öncelikle hasta stabilize edilir, nispeten sıcak bir ortama alınır. Oral veya parenteral yolla (tercih durumun kritikliğine göre veteriner hekime kalmıştır) kalsiyum, D3 vitamini, A vitamini takviyesi yapılır. Gerekliyse intravenöz veya intraosseus sıvı sağaltımı yapılır. Gözetim halindeki kuşu daha fazla strese sokmamak için karanlık ve sessiz bir ortam sağlanır.


Yumurta birkaç saat içerisinde çıkarılamadığı takdirde prostoglandin E2 uygulanabilir. Oksitosin hormonunun yumurtlamaya yardımcı olabileceği yönünde birtakım görüşler mevcut ancak kuşlara yönelik preparatlar ne yazık ki mevcut değil, insanlara yönelik preparatlar dozajlanarak kullanılabilir ancak etkinliği veya görülebilecek yan etkiler hakkında yeterince bilgimiz mevcut değil.


Sonuç alınamadığı takdirde yumurtanın olduğu bölgeye fazla basınç yapmaktan kaçınarak cranialden caudale doğru, çeşitli yağlarla masaj yapılır. Masaj bilateral uygulanır. Böbreklere veya medulla spinalise doğru basınç uygulamaktan kaçınılmalıdır.


Yine sonuç alınamazsa operasyon yapılmalıdır. İki farklı operasyon yöntemi mevcut. Birincisi, derinin üzerinden bir enjektör yardımıyla yumurta içeriğinin boşaltılması ve ardından lateral basınç yardımıyla yumurtanın kırılarak parçaların kloakadan forseps yardımıyla çıkarılmasıdır. Tüm parçalar çıkarılamazsa ertesi gün çıkartılabilir veya kuşun kendisinin kabukları çıkartması beklenebilir ancak bu yöntem gerek enfeksiyon gerekse travma açısından oldukça riskli bir yöntem. İkincisi ise yumurtanın bulunduğu konumdan bir kesik atmak suretiyle yumurtayı görünür kıldıktan sonra bir enjektör yardımıyla yumurtanın içeriğini boşaltıp mümkünse bir bütün olarak yumurtayı çıkartmak. Ardından kesik bölgeleri kapatılmalıdır. Bu operasyonların ardından antibiyotik ve ağrı kesici uygulanmalıdır.


Müdahale Edilmezse Ne Olur?


Yumurtanın hastanın içerisinde kırılıp hastayı enfekte etme ve septisemiye yol açma ihtimali söz konusu. Bu durumda hasta tedavi olmazsa ölümcül sonuçlar doğabilir.

Vaka Örnekleri



Vaka 1


Lori papağanında yumurta retensiyonu. Yumurta dikey konumlanması gerekirken yatay konumlanmıştı. Masaj yardımıyla doğru konumlandırılma sağlanamadı. Operatif müdahaleyle (sezaryen yapıldı) hem yumurta hem de anne kurtarıldı. Yumurtanın akıbeti bilinmiyor.


Görsel 1:

Lori papağanı


Vaka 2


Kliniğe sadece ayak lezyonlarıyla gelen (yumurta retensiyonundan bağımsız) bir muhabbet kuşunda karın bölgesinde şişlik farkedildi. Kesin tanı için radyografik görüntü alındı ve tanı doğrulandı. Yumurtanın ince ucunun kloakaya bakması gerekirken küt ucu kloakaya bakıyordu. Operatif müdahale uygulandı. Yumurta, kabuğu çok yumuşak olduğundan yumurta kurtarılamadı (bu da besinsel yetersizlik kaynaklı yumurta retensiyonu olabileceğine işaret). Operasyondan 3 gün sonra da ne yazık ki anneyi kaybettik. Bu müdahalelerin çok riskli olduğu her zaman hasta sahiplerine hatırlatılmalıdır.


(Bu bir klinik gözlem ve araştırma yazısıdır, hayvan sahiplerine yönelik herhangi bir teşhis/ tedavi/ ilaç önerisi içermez.)


Kaynakça


Doneley, B. (2018). Kuş Hastalıkları. Güneş Tıp.


Kurtdede, A. (2002). Kafes Kuşlarının Muayenesi Ve Hastalıkları. Azim Matbaası.


Özsoy, S. (2012). Papağangil ve Ötücü Kafes Kuşu Hastalıkları. Nobel Tıp.

89 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör