Gökkuşağı İspinozu Besleme


Avusturalya’nın yağmursuz gökkuşakları...

Gökkuşağı ispinozları isminden de anlaşılacağı gibi gökkuşağı gibi üstünde parça parça renkler bulunduran çok güzel bir ispinoz türüdür. Daha çok Gouldian ispinozu olarak bilinir. Kuşu bulan ornitolog bu güzel kuşa hayran kalmış ve biraz da romantikliğinden olsa gerek bu kuşa eşinin ismini vermiş; “Amadina gouldiae”. Bu tanımlamadan sonra bu tür buna benzer birçok isimle anılmıştır.



Beslenme


Doğada genel diyetlerini tohumlar oluşturur. Şu ana kadar 6 farklı türde tohum yedikleri keşfedilmiştir. Yedikleri bu tohum türleri mevsimsel döneme göre değişmektedir. Avusturalya' da 2 türlü dönem vardır. Bu dönemlerden biri “kuru” dönem diğeri “ıslak” dönem olarak tabir edilir. Bu iki farklı dönemde Gökkuşağı ispinozlarının yedikleri de farklıdır. Biz de kuşumuzu beslerken aslında bu dönemleri kuşlarımızın diyetlerinde taklit etmeliyiz. Çünkü dönemin getirdiği bazı mesajlar kuşların fizyolojik dönemsel değişimlerini sağlıyor. Mesela ıslak dönem olarak tabir ettiğimiz dönemde bu kuşlarda üreme isteği artar; dönemin uygun hava koşulları (gün ışığı süresinin artması, nemin artması vb.) ve beraberinde döneme ait bitkilerin oluşturduğu yiyecek portresi bu üreme döneminin geldiğinin iki göstergesidir. Bu yüzden gouldianlarımızın bu fizyolojik değişimlerini sağlamaları için hem iklimi hem de diyetlerini taklit etmemiz gerekebilir.



Kıtlık Dönemi


Kuru sezonun sonu ve ıslak sezonun başı arasındaki aralığa kıtlık dönemi diyebiliriz. Kuru sezon doğada kuşların artık ıslak sezona doğru ilerleyen süreçte yiyecek bulmasının zorlaşacağı bir dönemdir. Sezonun sonlarına doğru yiyecek bulma güçlüğü iyice artar ve diyetler de buna göre değişim gösterir. Tohum bulmak artık çok zordur ve bulduklarının da besleyici değerleri oldukça azdır. Buna bağlı olarak kuşların ovaryum ve testisleri iyice etkinliğini kaybederek büzüşür. Bu, işte daha önce bahsettiğimiz diyetin fizyolojik etkilerinden biridir. Bu olay kuşlar için kötü bir süreç değildir; aksine hem üreme öncesi dinlenmeleri hem de bir sonraki üreme dönemine vücutlarının hazırlanması için gerekli bir dönemdir. Eğer bu dönemi pas geçerek kuşlarınıza besleyici niteliği yüksek tohumlar verirseniz sonrasında birçok üreme veya davranış bozuklukları görmeniz mümkündür.



Buna biraz da kendi yaşamımızdan örnek vermek istiyorum. Örneğin yoğun geçecek bir günü düşünelim. Günü daha verimli geçirmek adına yüksek enerjili gıdalar tükettiğimizi varsayalım. Bu şekildeki bir diyetle bu günü tamamlamamız iyi olacaktır ancak eğer yoğun olmayan bir günde bu diyete devam edersek kendimize fazladan bir enerji yüklemiş oluruz. Bunun sonucunda kilo artışı veya uykusuzluk gibi birçok sorun ortaya çıkacaktır.


Kuşlarda da bu dönemler farklı süreler ve çeşitlerle bulunmaktadır. Genellikle mevsime bağlı olarak bu dönemler ortaya çıkar. Yine de bu dönemleri taklit ederken aşırıya kaçmamamız gerekir. Burada bahsettiğimiz sadece dönemin fizyolojisine uygun olarak bir diyet belirlemektir. Kıtlık dönemi doğada Gouldian ispinozları için çok sert geçebilse de biz kendi kuşlarımızı bu kadar sert bir döneme sokmak zorunda değiliz. Özellikle aç bırakmak gibi bir hatayı asla yapmayınız. Bağışıklık sistemi iyice zayıflayan kuşunuz, bu dönemde hastalıklara karşı daha savunmasız olacağı için bunu daha da körüklemememiz gerekir. Sadece tohumlarınızı daha düşük besin değeri olanlarla değiştirin ve ek takviyeleri kullanmayın. Protein ve kalori oranı daha düşük beyaz darı ve çavdar tohumunu karıştırarak bu dönemde kuşlarınızı rahatlıkla bu karışımla besleyebilirsiniz. Dinlenen ve senkronize olan kuşlarınız bir sonraki üreme dönemi için hormonal dengelerini sağlamış olacaklar. Bu da özellikle yumurta kırma, yavru öldürme, yavruyu yuvadan atma gibi davranışsal problemlerin önüne geçecektir. Bu dönemi bir ay uzunluğunda yapabilirsiniz; bu onlar için yeterli bir süre olacaktır. Tabi ki bunu yapmadan önce erkek ve dişi kuşlarınızı ayırın. Erkek ve dişiler birbirlerini görmez ve seslerini duymazlarsa bu dönem daha da sağlıklı geçecektir.


Üreme Dönemi


Bu dönem doğada yağmurların yağmaya başlamasıyla görünür ve besinler yavaşça bollaşmaya başlar. Tahmin edebileceğiniz üzere bu dönem geçişleri birdenbire olmamaktadır. Besinler bir önceki dönemden kalan tohumların filizlenmesi ve bitkilerin tekrar yeşillenmeye başlamasıyla bollaşmış olur. Biz de bu dönemi takliden tohum kalitemizi yavaşça artırmalıyız. Kesinlikle bir diyeti direk bırakıp diğerine geçmeyiniz. Bu ani değişimler kuşunuzun metabolizma düzenini birden alt üst eder ve istenmeyen sonuçlar doğurur.

Tohumların kalitesinin artmasıyla erkekler artık daha şarkıcı olmaya başlarlar ve dişiler de seslerini erkeklerin ilgisini çekmek için değiştirirler. Tüy renkleri her iki cinsiyette de bir kademe daha canlılık ve parlaklık kazanır. Erkekler dişilere kur yapmak için o meşhur zıplama danslarını yaparlar ve kafalarının üstlerini eğerek tüm hünerlerini sergilerler.


Karışımın içeriğine yavaş yavaş farklı türdeki tohumları eklerken ilerleyen süreçte kanarya tohumu (aspur) ağırlıklı olacak şekilde bir karışım hazırlayabilirsiniz. Karışımda kullanabileceğiniz diğer bitki ve tohum türleri:

  • Sorgum (Türkiye’ de, gouldianların doğada tükettiğini bulmak pek mümkün değildir ancak diğer sorgumlar daha küçük parçalara ayırılarak verilebilir.)

  • Ak Darı (Sorgum türü)

  • Beyaz Darı / Panicum

  • Kırmızı Panicum

  • Sarı Panicum

  • Nijer tohumu

  • Signal Grass

  • Kanyaş

  • Kenevir tohumu

  • Normal ve siyah marul

  • İnce doğranmış yulaf

  • Süt otu tohumu

  • Japon darısı

  • Domuz Ayrığı



Bu tür karışım yemleri piyasada bulmanız mümkündür. Ancak isterseniz de bu tohum ve bitkileri ayrı ayrı alabilir ve yine kolaylık olsun diye bu markaların tohum oranlarına göre kendi karışımınızı hazırlayabilirsiniz.

Doğada da bu kuşların çimen bitkilerinin tohumlarını yediğini görüyoruz. Doğada en çok yedikleri tohum ise sorgumun tohumlarıdır. Doğada bu tohumların yarı olgun veya olgun ve kuru formlarını tüketirler. Üreme dönemi için ise bu ve diğer tohumların yeşil yani, daha kurumamışlarını tercih edebilirsiniz. Bu tür tohumlar kuru olanlara göre %300-400 daha fazla enerji içerir. Ya da kuru tohumları çimlendirme yöntemi ile yeşil olanlardan bile daha fazla enerjiye sahip şekilde gouldianlarınıza servis edebilirsiniz. Şu ana kadar yapılan doğa gözlemlerinde böcek veya solucan gibi canlıları yedikleri saptanmamıştır. Ama verdiğimizde de ilgileri olup yiyebiliyorlar.


Bunların dışında ek olarak E vitamini, aktif kömür, grit (kuş kumu), kalsiyum (kalamar kemiği, yumurta kabuğu) ve yeşillikler kullanmalısınız. İyi pişirilmiş yumurta da dilerseniz bu dönemde kullanabileceğiniz diğer bir seçenektir.

Bu diyeti 1,5 ay devam ettiğinizde kuşunuz artık üremeye hazır olacaktır ve geri kalan üreme sezonu (6 ay) bu diyeti devam ettirebilirsiniz. Tohum içeriklerini ara sıra başka diğer alternatif tohumlarla değiştirmek gouldianlarınızın sindiriminin ve bağışıklık sisteminin daha güçlü olmasını sağlar.



Tüye Girme Dönemi

Üreme sezonu bittikten sonra kuşlarınızın artık tüy dökümüne girmeleri gerekir. Havalar bu süreçte ısınmaya başlamıştır ve kuşlarınız için en doğru seçenek bu dönemde dinlenmek olacaktır. Dolayısıyla söneme de tüy dökümüyle girerler. Tüy dökümü veya tüye girme kuşların eski tüylerinin döküldüğü ve yerine yenilerinin çıktığı bir dönemdir. Bu aslında oldukça kritik bir dönemdir, çünkü bu fizyolojik bir olaydır. Yani gerçekleşmesi beklenen ve olağan bir durumdur. Üreme sezonunun sonuna denk gelen bir dönemdir. Eğer kuşlarınız bu döneme girdiğini görürseniz (kafes dibinde birçok tüy göreceksiniz), üreme diyetine tüy dökümü bitene kadar devam edebilirsiniz, bu yaklaşık 6 hafta kadar sürebilir.


Bazen kuşlar tüye girmeyebilir. Böyle durumlarda kuşunuzu eşinden ayırın ve kıtlık döneminde uyguladığınız diyete 3-4 günlük hızlı bir değişimle geçin. Bu kuşunuzun tüye girmesini tetikleyecektir. Tüye girdiklerinden emin olunca (genellikle 1-2 hafta sürer) tekrar üreme sezonunda kullandığınız diyete geri dönüş yapabilirsiniz. Tüy döküm döneminde de kuşlarınızın çok fazla enerjiye ihtiyacı olur. Özellikle proteini yüksek diyetler bu süreç için oldukça önemlidir. Bu nedenle yine yüksek enerjili ve proteinli diyetler kullanmalısınız. Bu dönemin 6. haftasında artık kuşlar tüylerinin büyük bölümünü değiştirmişlerdir. Bu süreçten sonra artık yavaş yavaş dinlendirme sezonunun diyetini uygulamaya başlayabilirsiniz.


Dinlenme Dönemi


Bu dönemin diyetinde artık aspur miktarı iyice düşürülür ve total diyette %20’ nin altına kadar iner. Yine üremeyi teşvik eden nijer tohumu miktarı %5’ in altına inmelidir. Kalan karışımda yine diğer çim tohumlarını, panicum türlerini kullanabilirsiniz. Diğer verdiğiniz gıdaları da bu dönemde azaltmalısınız ama kesmemelisiniz. Haftada bir veya 2 haftada bir olacak şekillerde az miktarlarda yumarta maması verebilir veya yeşillikleri kullanabilirsiniz. Karışık grit kumlarda ise kalsiyum oranı daha düşük olanları tercih etmelisiniz.

Yavruların diyeti


Artık yuvadan uçan genç gouldianlarınıza da tüylerini değiştirene kadar üreme dönemi için kullandığınız diyetleri uygulayabilirsiniz. Tüy değişiminden sonra dinlenme dönemi diyetiyle devam etmelisiniz.

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör