Evcil Hayvanlarda Acil Durumlar ve İlk Yardım -2

Evcil hayvanlarımızda görülebilecek acil durumları tanımamız ve onlara ilk müdahaleyi nasıl yapabileceğimizi bilmek bir gün hayatlarını kurtarabilir!



Sıcak Çarpması


Sıcak çarpması hayvanlarda vücut sıcaklığının yükseldiği zaman görülür. Yüksek vücut sıcaklığının uzun bir süre devam etmesiyle iç organlar iflas etmeye başlar ve bu durum ölümle sonuçlanabilir. Genelde yaz aylarında olsa da havanın serin olduğu zamanlarda da ortaya çıkabilir. Sıcak çarpmasının belirtileri ağız açık nefes alma, nefes almada güçlük, bayılma, ağızda köpüklenme, parlak kırmızı diş etleri, bilinç bulanıklığı, nöbet geçirmedir. Kusma ve ishal de görülebilir.


Özellikle havalandırma olmadan arabada yalnız kalan veya aşırı egzersiz yaptırılmış köpek ve kedilerde sıcak çarpması riski çok daha fazladır. Bu durumda olabildiğince sakin kalmanız, yumuşak ses tonuyla konuşmanız gerekir, yüksek ses ve stresli davranmanız onları da strese sokup durumlarını kötüleştirecektir. Yapabileceğiniz ilk şey onları soğutmaktır - eğer hala güneşin altındalarsa onları gölge bir yere yerleştirmelisiniz. Soğutmak için kesinlikle buz veya çok soğuk su kullanmamalısınız, evcil hayvanlarınızı şoka sokabilir. Bilinçleri açıksa içmeleri için, çok soğuk olmayan, serin su vermelisiniz. Klima veya fan açabilirsiniz. Soğutmaya başlamak için onları ıslak bir bezin/havlunun üzerine koyup yavaşça ayaklarını, kulaklarını ve tüylerini ıslatınız. Evcil hayvanınız soğumaya başlayınca vücutlarına soğuk su dökerek soğutmaya devam edebilirsiniz.


Sıcak çarpmasına maruz kalmış ve bilinci kapalı olan hayvanlarda kalp atımının ve solunumun olmadığı durumlarda nasıl kalp masajı ve suni teneffüs uygulayacağınızı buradan okuyabilirsiniz.


Evcil hayvanınızı mümkünse havalandırması olan bir araca alıp veteriner kliniğine gidene kadar soğutma işlemine devam etmelisiniz. Sıcak çarpması durumlarında iç organlarda hasar oluşup oluşmadığını anlamak için mutlaka veteriner hekim muayenesi gerekir. Eğer evcil hayvanınızda nefes alma problemi de varsa derhal veteriner hekiminizle iletişime geçiniz.



Evcil hayvanlarımızı ölümcül sonuçlara neden olabilen sıcak çarpmasından korumak için her zaman suya ve gölge bir alana erişimleri olduğundan emin olmalıyız. Onları asla sıcak bir arabada, kapalı bir kulübede bırakmayın. Günün en sıcak zamanlarında köpeklerinize egzersiz yaptırmayın. Eğer sıcaklamaya başladıklarını fark ediyorsanız onları serin suyla soğutabilirsiniz.



Hipotermi (Vücut Sıcaklığının Düşmesi)


Evcil hayvanınızın vücut sıcaklığı normalin altına düştüğü zaman hipotermi oluşur. Vücut sıcaklığının uzun süre düşük kalması ciddi etkilere sebep olabilir.


Evcil hayvanlar aniden soğuk bir ortama maruz kaldıkları zaman (örneğin çok soğuk suya düşmek) onları hipoterminin sonuçlarından korumak için müdahale etmeniz gerekir. Özellikle yaşlı, çok genç, çok küçük ve çelimsiz hayvanlar dışarıda onları soğuk havadan koruyacak bir kulübeleri olmadan uzun süre kaldığında hipotermi riski altında olurlar.


İnce tüy tabakasına sahip köpekler ve yavru kediler soğuk havayı daha hızlı hisseder ve vücut sıcaklıkları daha hızlı düşer. Bahçede bağlı kalan köpekler ise hareket edip kendilerini ısıtamayacakları için hipotermi riski altındadırlar.


Uzun süre soğuğa maruz kalan kedi ve köpeklerde dil ve diş etlerinde morarma, çevreye ilgisizlik, enerjilerinin düşük ve uyuklar halde olmaları, eklemlerin sertleşmesi ve vücut koordinasyonun azalması (tökezlemek veya etraftaki şeylere çarpmak) görülebilir. Titreme, üşümenin başladığı zamanlarda görülür fakat hipoterminin ileri aşamalarında titreme kaybolur. İlk donan bölgeler kuyruk ucu, kulak uçları, burun ve patilerdir.


Uygulayabileceğiniz ilk şey kedi veya köpeğinizi soğuk ortamdan uzaklaştırıp soğuğa karşı daha korunaklı, ılık fakat çok sıcak olmayan bir ortama almak olmalıdır. Ani sıcaklık değişimleri şoka girmelerine sebep olabileceğinden hemen sıcak bir yere almamalısınız ve çok sıcak uygulamalardan kaçınmalısınız.


Evcil hayvanınız ıslaksa bir havluyla onu kurutup yavaş yavaş ısıtmaya geçebilirsiniz. Altına ve üzerlerine battaniye örterek, önlerine içmeleri için ılık su koyarak onları ısıtabilirsiniz.


Bu işlemlerden sonra kedi veya köpeğiniz normal gözüküyorsa bile mutlaka muayene için bir veteriner kliniğine gitmelisiniz.


Evcil hayvanlarınızı hipotermiden korumak için havanın çok soğuma ihtimaline karşı onların korunmak için kuru ve ılık bir ortama sahip olduğundan emin olmalısınız. Çok soğuk bir havada dışarıda uzun süre vakit geçiren evcil hayvanınızı bir süre gözlemlemelisiniz. Kedileri soğuk havalarda içeride tutmak onları da mutlu edecektir.


İnce tüylü ve kısa tüylü köpek ırkları (Jack Russel, Chihuahua, Tazı vb.) için soğuk mevsimlerde köpek kazakları, köpek montları ve botları giymeleri onları soğuktan daha iyi koruyabilir. Köpeğinizin ırkına göre soğuktan koruyucu köpek kıyafeti kullanmanız gerekip gerekmediğini veteriner hekiminize sorup öğrenebilirsiniz.



Nöbet Geçirme


Evcil hayvanınızın nöbet geçirdiğine tanık olmak sizin için oldukça korkutucu olsa da onlar muhtemelen kendilerine ne olduğunun farkında değiller. Sizin sakin kalıp onları güvende tutmaya çalışmanız gerekiyor.


Öncelikle ortamdaki çocukları ve diğer hayvanları uzaklaştırmalısınız. Evcil hayvanınızın nöbet geçirirken zarar görmemesi için etrafındaki eşyaları (mobilyalar, kablolar vb.) kaldırın. Eğer koltuk üstü gibi yüksek bir yerdelerse onları nazikçe yere indirin. Bu mümkün değilse düşmemeleri için koltuk kenarına minder veya sandalye koyarak daha güvenli hale getirebilirsiniz. Işıkları ve televizyon, radyo gibi bir ses kaynaklarını kapatmalısınız. Etrafta fazla uyaran olması nöbetin süresini uzatabilir. Nöbet süresince kesinlikle kedi veya köpeğinizi tutmaya çalışmayın. Yanlışlıkla da olsa size zarar verebilirler veya siz onlara zarar verebilirsiniz.


Nöbetin ne kadar sürdüğünü, eğer birden fazla nöbet atağı gerçekleştiyse aralarında ne kadar zaman geçtiğini not etmeniz, mümkünse nöbetin videosunu çekmeniz veteriner hekimin işini kolaylaştıracaktır.



Nöbet atağı geçtikten sonra evcil hayvanınız büyük ihtimalle sersemlemiş ve kafası karışmış halde olacaktır. Ataktan sonra kendilerine gelmeleri için sessiz, sakin ve rahat bir yerde olmaları gerekir. Onlarla nazikçe ve yumuşak bir şekilde konuşmalısınız. Nöbet 3 dakikadan fazla sürdüyse veya 24 saat içinde birden fazla atak gerçekleştiyse acilen bir veteriner kliniğine gitmelisiniz. Nöbet bu özelliklerle gerçekleşmediyse bile mutlaka bu konuda bir veteriner hekimin görüşünü almalısınız.



Zehirlenme


Ev ve bahçelerimizdeki çeşitli bitki, yiyecekler ve kimyasallar evcil hayvanlarımız için oldukça tehlikeli olabilir. Zehirlenme durumlarında hızlı davranmak çok önemlidir. Böyle bir durumdan şüphelendiğinizde hemen bir veteriner hekimle konuşup bu acil durumla geleceğinizi haber verebilirsiniz.


Eğer zehirli madde hala evcil kedinizin veya köpeğinizin ağzındaysa ödül maması ya da oyuncak kullanarak ağzından bırakmasını sağlamaya çalışmalısınız. Eğer tüyleri veya cildi üzerindeyse zehirli maddeyi bol suyla vücudundan uzaklaştırın.


Veteriner kliniğine gitmek için semptomların gelişmesini beklemeyin, semptomlar hemen de ortaya çıkabilir, saatler, günler sonra da. Kliniğe giderken zehirli maddenin fotoğrafını veya kendisini götürmeniz tedavi sürecini kolaylaştıracaktır.


Evcil dostlarımıza veteriner hekim yönlendirmesi olmadan hiçbir ilaç vermemelisiniz, özellikle insanlar için kullanılan ilaçlardan vermemelisiniz, sonuçları ölümcül olabilir. Eğer düzenli kullandığınız ilaçlar varsa kedi veya köpeğinizin ulaşabileceği yerlerde durmaması onların sağlığı için ciddi bir önlem olacaktır.


Kediler için zararlı yiyeceklere buradan ve zararlı bitkilere buradan bakabilirsiniz.


Köpekler için zehirli olan yiyeceklere buradan bakabilirsiniz.


Kedi ve köpeklerde spesifik zehirlenmelerle ilgili yazılmış yazılarımız olan kurşun zehirlenmesi yazımıza buradan ve etilen glikol (antifriz) zehirlenmesi yazımıza buradan göz atabilirsiniz.



Kaynaklar:

https://www.vshb.co.nz/articles/pets-companion-animals/dogs-in-hot-cars-new-regulations/

https://www.pdsa.org.uk/taking-care-of-your-pet/looking-after-your-pet/all-pets/first-aid-for-pets

https://www.petmd.com/dog/pet-lover/do-some-breeds-actually-need-dog-coats

https://vcahospitals.com/know-your-pet/common-emergencies-in-dogs