Etilen Glikol Zehirlenmesi

Özellikle bulunduğunuz şehrin sanayi bölgelerinde yaşayan sokak köpekleri (Sokö) ve sokak kedilerinin sonbahar ve kış aylarında büyük bir tehlikede olduğunun farkında mısınız? Bu yazımda sonbahar sonu ve kışın başlangıcında otomobillerin suyunun donmaması için kullanılan antifrizin köpekler ve kediler tarafından yalanması ile oluşan etilen glikol zehirlenmesini inceleyeceğiz.


Etilen glikol zehirlenmesi yüksek oranda öldürme gücüne sahip bir zehirlenme türüdür. Kokusuz ve renksiz bir sıvı olan etilen glikol antifrizlerin içinde bulunur ve aynı zamanda dihidrik alkoller grubunda yer alır. Hayvanların bu sıvıyı içmelerinin sebebi ise tadının tatlı bir aroma içermesidir. Özelikle genç köpekler tarafından istekle tüketilen etilen glikol kedilerde etkisini daha çok gösterir çünkü kedilerin zehirlenmesi için gereken minimum doz, köpekler için gereken minimum dozdan daha azdır.


Bu bilgiler ışığında etilen glikol zehirlenmesi geçiren kedilerin, köpeklere oranla daha fazla olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Köpeklerin kedilere oranla daha çok zehirlenme göstermesinin nedeni köpeklerin ve kedilerin dillerinde bulunan tat papillalarının farklı olmasıdır.



Çok fazla uzatmadan etilen glikolün neden zehirlenmeye sebep olduğunu açıklayalım. Toksik özelliği aslında çok az olan etilen glikol mide-bağırsak kanalından molekül büyüklüğünün az olması sebebi ile süratli bir şekilde emilir. Bu madde alındıktan sonra 1-3. saatler arasında hayvanda depresif bir ruh hali şekillenir ve hayvanın hareketlerinde bir durgunluk başlar. Bu durum merkezi sinir sisteminde belli sorunların baş gösterdiğinin işaretidir. Belli bir süre sonra taşikardi ve hipotermi şekillenir. Bunu takiben vücutta metabolik asidozis oluşur. Ölüm genelde bu bulgunun ortaya çıkması ile şekillenir. Hayvan hayatta kalırsa 1-3 gün sonra poliürinin başlangıcı ile hayvanda akut böbrek zehirlenmesi görülür.

Belirtilerin neler olduğunu öğrendiğimize göre; bunların neden olduğuna değinmek istiyorum. Bağırsaktan emilen etilen glikol vena porta aracılığı ile karaciğere geldikten sonra alkol dehidrogenaz ile oksitlendikten sonra glikol aldehite evrilir. Glikol aldehit de oksitlenerek önce glikolik aside sonra glikosilata daha sonra ise oksalata dönüşür. Bu belirtilere genel olarak sebep olan ürün ise glikolattır (glikolik asit). Geri kalan maddeler de CO2, laktik asit ve hipurik aside dönüşür. Metabolik asidozisin oluşması glioksalat, glikolat ve laktik asidin kanda birikmesinden kaynaklanır.


Daha önce bahsettiğim gibi ölüm genelde bu aşamada gerçekleşir. Akut böbrek yetersizliği ise tubuluslarda kristallerin birikmesi ile böbrekte bulunan toplayıcı kanalların tıkanması sonucu oluşur. Bu kristaller kalsiyum oksalatlardan oluşur. Kalsiyum oksalat ise glikoaldehit, glioksilik asit ve glikolik asitin vücutta birtakım tepkimeler geçirmesi ile oluşur. Akut böbrek yetmezliği hakkında yazımızı okumak için buraya tıklayın!



Veteriner kliniğine gelen bir hastanın erken tanısı ve tedavisi hayvanın kurtulması için önemlidir. Tedavide genel olarak önce etanol ve etanolün belli bir süre sonra yol açtığı anoreksi tarzı belirtileri gidermek ve tedaviye devam etmek amacı ile 4-metilpirazol kullanılması birçok veteriner hekim tarafından tavsiye edilir.


Son olarak etilen glikol zehirlenmesi ülkemizde nadir olarak karşılaşılan bir hastalıktır ama ara sıra da olsa bu tehlikeli ve ölümcül olabilecek hastalık göz ardı edilmemelidir. Etilen glikol ne kadar antifrizde kullanılsa da bunun yanında boyada, kozmetikte, plastik endüstrisinde ve özellikle yangın söndürücülerin içinde zehirlenmeye yol açabilecek miktarda bulunur. Bunun için köpeklerinizin ve özellikle sokak köpeklerinin bu tür maddelerden uzak durmasını sağlamalıyız. Ve bu maddelerin sokaklarda bulunmasını önlemeliyiz. Umarım güzel bir hayat geçirirsiniz. İyi günler.


KAYNAKLAR


https://journals.tubitak.gov.tr/veterinary/issues/vet-04-28-6/vet-28-6-10-0206-2.pdf


https://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-antifiriz-etilen-glikol-zehirlenmesine-bagli-akut-bobrek-yetmezligi-70286.html


https://turkjnephrol.org/Content/files/sayilar/391/86-87.pdf


https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/103644/mod_resource/content/1/ÜRİNER%20SİSTEM%20PATOLOJİSİ-I.pdf


51 görüntüleme0 yorum